Te brave Antigone doet geen recht aan Deelders hertaling

Jeroen Kriek maakt theater voor een jong publiek en het generatieconflict is zijn thema. Zoals zijn Hamlet en zijn Peer Gynt zich tegen de gevestigde orde verzetten, zo biedt ook de titelfiguur van zijn nieuwe voorstelling Antigone weerstand aan de macht van de ouderen, de bestuurders, de staat.

De belangrijkste vertegenwoordiger van de staatsmacht heet dit keer Kreon. Hij is Antigone's oom en tevens de koning van Thebe. En hij gebiedt het volgende: Antigone's broer Eteokles, die in de strijd vóór Thebe viel, moet eervol worden begraven. Maar Antigone's broer Polyneikes, gesneuveld in de strijd tégen Thebe, moet aan de gieren worden overgelaten.

Dat Antigone Polyneikes toch begraaft, dat zien we in een scène waarin de twee met elkaar dansen (choreografie: Feri de Geus).Tegelijk met de wetten van Kreon overtreedt Antigone de wetten van het illusietheater - want het is natuurlijk niet erg realistisch dat een dode danst. In zulke vervreemdingseffecten zit humor. Humor zit ook in de inbreng van de muzikanten.

Saxofonist Keimpe de Jong en slagwerker Arend Niks, in deze FACT-productie samen de componisten, bemoeien zich hevig met het dramatische gebeuren en de overwegend jonge acteurs musiceren weleens even mee: momenten waarop het generatieconflict lijkt te zijn vergeten. De muzikanten zijn namelijk oud, dat wil zeggen over de veertig, en niettemin stelen zij dikwijls de show. Bijvoorbeeld wanneer de grijze bard Luut Buysman met zijn gitaar en getekende stem een ode aan Eros brengt.

Eros is in Krieks visie de tegenmacht. Antigone zelf put er kracht uit bij het begraven van haar geliefde broer en Haemon, haar verloofde, verdedigt haart met gloed tegen Kreon. Maar de liefde is ook onderdeel van het conflict.

Omdat Kreon Haemons vader is. Omdat iedereen in Sophokles' tragedie familie van elkaar is. Kriek schenkt aan het familiedrama veel aandacht en maakt het de toeschouwers daarbij soms te gemakkelijk.

De Mefisto-kop van Paul van Soest, een van de oudere acteurs, een kale, geeft Kreon al bij voorbaat iets duivels. Daarom geloven we amper in de redelijke kanten van zijn standpunt en nog minder in zijn innerlijke conflict. Paul van Soest had best mogen tonen dat het píjn doet om je eigen familie op te offeren aan het principe van law and order. En Antigone, zij is te deugdzaam, te braaf in haar onverzettelijkheid.

Dat ligt niet aan de hertaling van Jules Deelder: met zijn heldere Nederlands legt hij Antigone's feilen - haar starheid, haar hardheid tegen haar meegaander zusje Ismene - juist genadeloos bloot. Het ligt, vrees ik, aan de hoofdrolspeelster. Jeroen Kriek werkt graag met amateurs, leerlingen en ex-leerlingen vooral van een Wagenings lyceum. Onyema Onwuka is een van die Wageningse talenten. Ze spreekt verstaanbaar en met een prettige stem, maar ondertussen weet zij zich geen raad met haar handen, die legt ze te vaak op haar hart.

Ze irriteerden mij, die onvolkomenheden - maar de zaal reageerde enthousiast op de sympathieke mix van dans, tekst, muziek, jong en oud.

Voorstelling: Antigone, van Sophokles, door FACT. Hertaling: Jules Deelder; regie: Jeroen Kriek. Gezien: 20/11 Theater Zuidplein, Rotterdam. Tournee t/m 30/12; inl 010-4367997.

    • Anneriek de Jong