Seattle huiverig voor WTO-top

Seattle zet zich schrap voor de topconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Want behalve regeringsleiders worden vooral massale demonstraties van tegenstanders van de WTO verwacht.

De burgemeester van Seattle hoopt op regen, veel regen, als hoogwaardigheidsbekleders uit de hele wereld volgende week naar zijn stad komen voor een conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Want hoe slechter het weer is, hoe meer moeite tegenstanders van de top zullen hebben om massale protestdemonstraties op de been te brengen.

Seattle houdt er rekening mee dat tienduizenden milieu-activisten, vakbondsleden en andere demonstranten uit heel Amerika de stad komen platleggen als de conferentie op 30 november begint. De politie treft strenge veiligheidsmaatregelen en raadt iedereen die niet hoognodig in de binnenstad moet zijn aan om ook maar niet te komen. President Clinton zei eerder deze maand: ,,Iedere groep op de hele wereld die iets op zijn lever heeft komt naar Seattle. Ik zal meer demonstranten tegenover me vinden dan ik ooit heb meegemaakt in de zeven jaar dat ik president ben.''

De vijf jaar oude WTO, de organisatie die internationale handelsgeschillen beslecht, lijkt voor allerlei groeperingen het symbool geworden voor de negatieve effecten van de globalisering van de economie. En de bijeenkomst in Seattle, die het startschot moet geven voor een nieuwe ronde onderhandelingen over liberalisering van de wereldhandel, is door die tegenstanders aangegrepen om aandacht te vragen voor hun bezwaren.

,,De regering zal zeggen dat we tegen handel zijn, dat we isolationisten zijn'', zegt Ron Judd, vakbondsleider en een van de organisatoren van de protesten. ,,Maar dat is onzin. Veertig procent van de mensen die ik vertegenwoordig zijn voor hun banen rechtstreeks van internationale handel afhankelijk. Wij hebben handel nodig, maar de huidige regels ondergraven over de hele wereld de rechten van werknemers en de bescherming van het milieu. Wij zijn voor handel met een geweten.''

De protesten dreigen een schaduw te werpen over wat aanvankelijk een buitenkansje voor Seattle leek om zich van zijn beste kant te laten zien. Met de komst van handelsdelegaties uit 134 landen hoopte de stad de aandacht van de hele wereld te kunnen vestigen op haar bloeiende hightech- en software-industrie. Voor geen regio in Amerika is handel zo belangrijk als voor de deelstaat Washington, met als brandpunt de havenstad Seattle, uitvalsbasis van Boeing en Microsoft. Welke stad zou een beter symbool kunnen zijn van de moderne, geglobaliseerde economie dan Seattle?

Maar inmiddels is duidelijk dat de handelstop niet alleen maar prestigieus en economisch belangrijk zal zijn, maar ook uiterst omstreden. In paginagrote advertenties in de kranten waarschuwen milieu-organisaties (waaronder de Amerikaanse afdeling van Greenpeace) voor de gevolgen van globalisering, waarvan alleen de grootste ondernemingen zouden profiteren. Verspreid door de stad staan enorme reclameborden die stellen dat de WTO-afspraken een gevaar betekenen voor bossen en oerwouden.

,,De milieu-beweging en de vakbeweging moeten het recht krijgen om mee te praten binnen de WTO'', zegt Patti Goldman, advocaat van de groepering Earth Justice Legal Defense Fund. ,,Onder de huidige regels kan de WTO nationale maatregelen om de natuur te beschermen of bepaalde arbeidsvoorwaarden te garanderen, terzijde schuiven als inbreuken op de vrije handel. De WTO neemt de macht om bepaalde besluiten te nemen weg van onze democratische instellingen.''

De meer dan 300 organisaties die tegen de WTO te hoop lopen, hebben als gemeenschappelijk motto `No globalization without representation', een variatie op de leuze uit de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd `No taxation without representation'. Maar de doelstellingen van de groeperingen lopen nogal uiteen, variërend van het verlangen van de vakbeweging en een grote milieu-organisatie als de Sierra Club om een vinger in de pap te hebben, tot het onverbloemde streven van kleinere groepen om de WTO op te blazen.

De autoriteiten in Seattle houden er rekening mee dat ook de vormen van protest uiteen kunnen lopen: van goed georganiseerde optochten en ludiek straattheater tot welbewuste sabotage van de conferentie en mogelijk ook straatrellen. De stad heeft zes miljoen dollar voor veiligheidsmaatregelen uitgetrokken om zelfs op terrorisme voorbereid te zijn.

Mike Moore, de voormalige premier van Nieuw Zeeland die de nieuwe topman van de WTO is, schrok vorige maand bij een bezoek aan Seattle van de omvang van de te verwachten demonstraties. Hij erkende dat de WTO de afgelopen jaren lang niet voldoende gedaan heeft om haar missie uit te leggen aan het grote publiek.

In Seattle worden op scholen en universiteiten nu speciale cursussen gegeven om uit te leggen waar de WTO toe dient. In de lokale kranten staan iedere dag stukken over de voors en tegens van de handelsorganisatie. En de regering-Clinton heeft aangekondigd om in de weken voor de top verschillende hoge functionarissen naar Seattle te sturen om toespraken te houden over de voordelen van liberalisering van de handel. Maar de voorzitter van Clintons raad voor economische adviseurs zegde deze week een lezing voor studenten af, uit vrees dat de bijeenkomst door demonstranten verstoord zou worden. Voor de burgemeester van Seattle en de organisatoren van de top rest één geruststellende gedachte: het regent vaak in Seattle, zeker in deze tijd van het jaar.

    • Juurd Eijsvoogel