Radio Maria

Oost-Polen is een witte vlakte van rietvelden, berkenbossen, kleine dorpen en soms een fabrieksschoorsteen met een dappere rookpluim. Dit is het land van Radio Maria, van al die miljoenen – men schat een kwart van de bevolking – die op geen enkele manier aansluiting vinden bij de nieuwe Poolse samenleving. De talloze kleine boeren bijvoorbeeld, die nog net zo leven als hun grootouders. De mensen van de failliete collectieve landbouwbedrijven, voor wie nergens werk is. De bewoners van de stadjes die na de oorlog rondom één industrie uit de grond zijn gestampt – industrie weg, stad weg.

Luister naar Radio Maria: gebeden, Ave Maria's, telefoontjes van luisteraars, verhalen over armoede, ouderdom, ziekte, een priester belooft hulp, en dan een toespraak: weet u wel hoeveel joden er in de Sejm en de regering zitten?

Op het schemerige station van Brest, aan de grens van Wit-Rusland, wordt de trein bestormd door vrouwen die voor een paar stuivers melk, brood, kaas, wodka en zichzelf verkopen. Daarna worden de wagons een grote hal ingereden voor een 19de-eeuws arbeidersballet: in ijltempo worden de wielstellen losgeschroefd, we worden opgevijzeld, bredere wielstellen eronder, sleutels kletteren, binnen een uur stuiven we weer door de kou.

Later op de avond zit ik in de restauratie met Petrov Nikonorov en Anatoli Grigorjev, twee ambtenaren van de Russische dienst Douane en Accijnzen, roerig en vrolijk na een feestje met hun Wit-Russische collega's. ,,Ja, we vierden het jubileum van het Russische douanekantoor in Brest. Het zestigjarig jubileum.''

    • Geert Mak