`Publiek uitkeringsbedrijf zo veel mogelijk uitkleden'

WW en WAO komen in handen van het Rijk. Sociale partners praten vandaag over dit plan met minister De Vries. De VVD, tot voor kort warm voorstander van privatisering, probeert te redden wat er te redden valt.

PvdA-minister de Vries en VVD-staatssecretaris Hoogervorst (Sociale Zaken) hebben een herzieningsplan voor de sociale zekerheid op tafel gelegd dat lijnrecht indruist tegen de afspraken die daarover in het regeerakkoord gemaakt zijn. Was bij de kabinetsformatie nog afgesproken dat uitkeringsinstanties zoals het Gak de markt opgestuurd zouden worden, in het jongste model brengt de minister de uitvoering van de WW en de WAO juist volledig in de publieke sector onder. De bestaande uitvoerders worden opgeheven en gaan op in een rechtstreeks door de minister aangestuurde rijksdienst.

Binnen de regeringsfracties is overeenstemming over de hoofdlijnen uit het kabinetsplan bereikt. Een typisch paars torentjescompromis, waarbij vooral de VVD – altijd warm voorstander van privatisering van de sector – het meest heeft moeten inschikken.

VVD-parlementariër Marijke Essers, lid van de vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken, legt zich neer bij het afblazen van de privatisering, maar wil wel voorkomen dat de staatsinstantie die de uitkeringen gaat verstrekken een `bureaucratische moloch' wordt.

Is de VVD de verliezer van dit compromis?

,,Het is waar dat wij van de regeringsfracties het meeste vertrouwen in de privatisering hadden, maar bij andere partijen leefden te veel bezwaren. Ik had zelf ook wel wat bedenkingen bij het vorige kabinetsplan, omdat de scheiding tussen publieke en private verantwoordelijkheden daarin niet helder was. Dat probleem is nu opgelost en ik vind dat we daar een hoop mee gewonnen hebben. De privatisering van de reïntegratietaak van de arbeidsbureaus gaat bovendien wel gewoon door.''

Dat is maar een klein onderdeel van de privatiseringsoperatie die in het regeerakkord is afgesproken. Vindt u dat niet te weinig?

,,Nee, want ik verwacht er heel veel van. De tijd dat de arbeidsbureaus lekker achterover konden zitten en weinig prikkels hadden om mensen met een uitkering echt aan een baan te helpen is voorbij. Ik ben ervan overtuigd dat uitzendbureaus en reïntegratiebedrijven daar veel harder aan zullen trekken, want er valt straks gewoon een hoop geld mee te verdienen.''

Bent u niet bang dat de nieuwe publieke uitvoerder ook zo'n bureaucratische moloch wordt waar u zo'n hekel aan heeft?

,,Dat moeten we zien te voorkomen door ervoor te zorgen dat de nieuwe uitkeringsinstantie zo veel mogelijk uitgekleed wordt. Wat aan de markt kan worden overgelaten moeten ze maar uitbesteden. Ik zou me bijvoorbeeld best kunnen voorstellen dat de automatisering wordt overgelaten aan IT-bedrijven en dat de betaling van uitkeringen wordt overgelaten aan ondernemingen die gespecialiseerd zijn in salarisadministratie. Het innen van de premies zou het beste overgelaten kunnen worden aan de Belastingdienst. Dat scheelt werkgevers weer een instantie waar ze mee te maken hebben.''

De sociale partners hebben het kabinetsplan fel bekritiseerd en houden vast aan het SER-model. Dat kiest wel voor privatisering, zoals u ook het liefste wilt. Kunnen ze op uw steun rekenen?

,,Absoluut niet, het SER-model is voor mij een gepasseerd station. We moeten nu met dit plan aan de slag, zodat we deze discussie zo snel mogelijk kunnen afronden. Het heeft nu lang genoeg geduurd. Het wordt tijd dat de vakbeweging eens constructief gaat meedenken over dit plan. Het lijkt wel of de politiek als enige oog heeft voor het belang van de mensen met een uitkering, de vakbonden zijn alleen maar geïnteresseerd in hun eigen posities en bestuurspostjes.''

    • Jochen van Barschot