Chelsea, een club voor de happy few

Feyenoord speelt morgenavond in de tweede ronde van de Champions League tegen Chelsea, een vreemdelingenlegioen voor kunstenaars.

In het westen van Londen ligt de wijk Chelsea verscholen tussen de Thames en Fullham Road. Kunstenaars en galeriehouders bevolken de chique buurt. Arbeiders en werklozen, de traditionele achterban van Engelse voetbalclubs, zijn er in de minderheid. Chelsea is een club voor de happy few en geniet buiten de hoofdstad weinig populariteit.

Naast de nieuwe zuidtribune van Stamford Bridge ligt Chelsea Village, een uitgaanscentrum met hotels, restaurants, kantoren en appartementen. Een initiatief van zakenman Bates, sinds 1982 eigenaar en voorzitter van de club. Met een jaaromzet van 300 miljoen gulden vormt Chelsea Village letterlijk en figuurlijk het onderpand van Chelsea Football Club.

Big Bad Bates luidt de bijnaam van de man die de voetbalclub na zijn aantreden in 1982 voor de ondergang heeft behoed. Zoals het een rijke voorzitter betaamt, deed hij dit zonder aanzien des persoons. Bates voorzag enkele stadionhekken van elektrische bedrading, waarmee hij de racistische supporters van Chelsea als beesten behandelde. Zij hadden hem boze brieven geschreven, voorzien van scheermesjes en een dreigende tekst: No more blacks at Chelsea. De harde kern van de supporters, Headhunters genaamd, onderhouden contacten met een ultrarechtse groepering in Londen.

Bates sprak duidelijke taal. ,,Als een roodharige moslim met een oog en drie benen ons naar de top kan helpen, koop ik hem onmiddellijk.'' In 1995 kocht hij Gullit, destijds nog een wereldster. De Nederlander zorgde voor een cultuuromslag bij Chelsea, waar black nooit synoniem was geweest voor beautiful.

Toen trainer Hoddle in 1996 de functie van bondscoach aanvaardde, werd Gullit bij Chelsea de eerste zwarte trainer in de Engelse Premier League. Hij ging stijlvol gekleed en sprak over de passing game die het kick and rush moest vervangen. De trendy Londenaren konden zich vereenzelvigen met de Nederlandse vrijbuiter die geen thee maar cappuccino dronk.

Gullit maakte ook indruk met zijn uitspraken over sexy voetbal. Onbewust verwees hij naar de escapades van minister Mellor, die als lid van de regering-Major (ook een fan van Chelsea) verwikkeld raakte in een buitenechtelijke affaire. The Sun meldde verzachtende omstandigheden. ,,De minister gaat vreemd, maar hij draagt in bed wel een shirt van Chelsea'', schreef de sensatiekrant. Bij de eerstvolgende thuiswedstrijd van Chelsea kreeg Mellor een staande ovatie.

Gullits grootste verdienste was zijn internationale bekendheid. Met één telefoontje lokte hij topspelers uit Nederland, Noorwegen, Frankrijk, Uruguay, Roemenië en Italië naar de bakermat van het voetbal. Met de komst van De Goey, Flo, Leboeuf, Poyet, Petrescu, Vialli, Zola en Di Matteo onstond een bont gezelschap miljonairs. Het publiek raakte niet vervreemd van de spelersgroep. De buitenlanders werden populairder dan hun Britse voorgangers, die zich in de jaren '70 en '80 de rol van kleurloze middenmoters hadden aangemeten. In het clubblad stond in 1996 een verhelderende tekst over de cultuuromslag. ,,Neemt Chelsea de wereld over? Nee, de wereld komt naar Chelsea.''

De cosmopoliet Gullit was vooral populair bij de supporters. Bij spelers en bestuur wekte hij steeds meer wrevel met zijn nevenactiviteiten in de mode en de reclame. Hij was niet elke dag op het trainingscomplex en toonde geen belangstelling voor scouting en jeugdopleiding. De resultaten bleven wisselvallig. Chelsea won in 1997 de Cup Final, maar stelde in de competitie teleur. De laatste landstitel dateert van 1955.

Toen Gullit in 1998 extreme salariseisen stelde (volgens betrouwbare bronnen drie miljoen gulden exclusief winstpremies), was Bates diep beledigd. ,,Stuff him'', luidde het dringende advies aan directeur Hutchinson. Gullit werd bedankt voor bewezen diensten en opgevolgd door Vialli. De voormalige aanvaller van Cremonese, Sampdoria en Juventus raakte vaker en langer geblesseerd en kon bij Chelsea geen basisplaats afdwingen. Vialli bleek bij de meeste spelers populairder dan z'n voorganger. Net als Gullit kwam hij in zijn dubbelfunctie amper aan voetballen toe. De aanvaller speelde dit voorjaar z'n laatste duel. Als trainer zweert hij bij het krachthonk. Steevast laat hij de spelers halters tillen.

Onder leiding van Vialli won Chelsea in 1998 de Europa Cup voor bekerwinnaars. In de competitie bleven de resultaten matig. Reden voor Bates de geldkraan nog verder open te zetten. Met de Fransman Desailly (weer een zwarte speler), de Spanjaard Ferrer en de Italiaan Casiraghi werd het vreemdelingenlegioen verder uitgebreid. Nu zijn Wise, Sutton en Le Saux de enige Engelse spelers die regelmatig worden opgesteld.

Aanvoerder Wise is de stoorzender op het middenveld. Hij is wellicht de irritantste voetballer van de Premier League, maar de medespelers onderkennen de meerwaarde van deze gifkikker. De 32-jarige Wise is de publiekslieveling en zal morgenavond tegen Feyenoord het vuurtje met zichtbaar genoegen aanwakkeren.

    • Jaap Bloembergen