Aids eist dit jaar record aan doden

Dit jaar sterven 2,6 miljoen mensen aan aids, het hoogste aantal dodelijke slachtoffers sinds het begin van de epidemie ruim een kwart eeuw geleden. De ziekte treft ontwikkelingslanden het zwaarst, maar vormt ook voor geïndustrialiseerde naties nog steeds een bedreiging.

Er zijn aanwijzingen dat homoseksuele mannen het in het Westen steeds minder nauw nemen met veilig vrijen.

Dit blijkt uit een vanmiddag verschenen rapport van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en van UNAIDS, een onderdeel van de Verenigde Naties ter bestrijding van aids. Volgens het rapport blijft het aantal doden nog jaren stijgen. De ziekte heeft al 16,3 miljoen levens gevergd, onder wie 3,5 miljoen kinderen.

Verspreid over de hele wereld zijn dit jaar 5,6 miljoen besmet geraakt met het Human Immunodeficiency Virus (HIV) dat aids veroorzaakt. De helft van hen is jonger dan 25 jaar en haalt zo goed als zeker niet de 35. Van de 33,6 miljoen mensen die met HIV besmet zijn, woont bijna zeventig procent in Afrika, terwijl in dat continent nog geen tien procent van de wereldbevolking leeft. Als gevolg van de aidsepidemie daalt de gemiddelde levensverwachting van een Afrikaan het komend decennium tot 45 jaar, het laagste niveau sinds een halve eeuw.

Verschillen tussen besmettingspercentages in rijke en arme landen zijn gigantisch, constateert het rapport, en worden de komende jaren alleen maar groter. In Afrika ten zuiden van de Sahara is een op de twaalf volwassenen besmet, in West-Europa is dat één op de 400. Ontwikkelingslanden herbergen 95 procent van alle mensen die zijn besmet. Armoe, gebrekkige gezondheidszorg en een tekort aan middelen voor preventie bevorderen de verspreiding van aids.

Anders dan bij het begin van de epidemie werd verwacht, ontwikkelt ze zich in verschillende werelddelen op uiteenlopende wijze. In de meeste regio's beperkt de ziekte zich voornamelijk tot risicogroepen, zoals hoeren en hoerenlopers, homoseksuelen en drugsgebruikers. In deze regio's zijn het vooral mannen die besmet raken.

In andere regio's zoals Afrika, en in mindere mate Zuidoost-Azië en het Caraïbische gebied, is aids een volksziekte geworden. De massa van Afrikanen die besmet zijn, bestaat voor 55 procent uit vrouwen. Dat komt onder meer omdat vrouwen het virus bij vrijen makkelijker opdoen dan mannen.

In rijke delen van de wereld daalt het aantal mensen dat aan aids overlijdt door de beschikbaarheid van retrovirale medicijnen die het ziekteproces remmen. Maar het aantal nieuwe besmettingen neemt toe. Volgens het rapport van WHO en UNAIDS zijn er ,,bijzonder verontrustende aanwijzingen dat de komst van levensverlengende therapieën heeft geleid tot onverschilligheid ten aanzien van de risico's van HIV, en dat die onverschilligheid leidt tot een toename van riskant gedrag''. Uit een onderzoek onder homoseksuele mannen in San Francisco blijkt dat de helft anale seks zonder condoom bedreef in 1997, een groei van 50 procent in vergelijking met drie jaar daarvoor.

Nergens ter wereld verspreidde de ziekte zich dit jaar zo snel als in de voormalige Sovjet-Unie, waar het aantal besmettingen sinds eind 1997 verdubbelde. De Oekraïne en Rusland leveren de bulk van besmettingen. In de meeste gevallen werd het virus door het gebruik van niet-steriele injectienaalden overgebracht. De autoriteiten in Moskou rapporteerden in de eerste negen maanden van dit jaar onder drugsgebruikers 2.700 besmettingen, drie keer zoveel als in alle jaren daarvoor. In steden en dorpen rondom Moskou steeg het aantal besmettingen nog sterker.

Reportage: pagina 5

RAPPORT AIDSwww.nrc.nl

    • Dick Wittenberg