Overnamestrijd nu inzet politieke rel

Bondskanselier Gerhard Schröder en tal van andere Duitse politici zijn afgelopen weekeinde te hoop gelopen tegen het vijandige overnamebod van het Britse Vodafone op Mannesmann in Düsseldorf.

Schröder wil tijdens de Europese top begin december in Helsinki pleiten voor een EU-richtlijn om dergelijke overnames onmogelijk te maken. ,,Vijandige overnemingen vernietigen de ondernemingscultuur'', zei de kanselier, die het opneemt voor het Mannesmann-bestuur dat niets voor overname voelt.

Schröder zei in Florence, waar hij deelnam aan een conferentie van centrum-linkse regeringsleiders over de `Derde Weg' (tussen socialisme en kapitalisme), geen tegenstander van buitenlandse deelnemingen in Duitse bedrijven te zijn. ,,Maar ik hecht er aan dat zij niet vijandig zijn.''

De Britse premier Tony Blair is bezorgd over het verzet van de Duitse bondskanselier. Hoewel zijn woordvoerder in Londen verklaarde dat de Britse premier zich buiten de kwestie houdt, zei Blair in Florence dat verzet tegen de overname in strijd is met de beginselen van de Europese markt. ,,Wij wonen in een Europese markt waar Europese bedrijven andere Europese bedrijven en Britse bedrijven overnemen en omgekeerd.''

Afgelopen vrijdag besloot de raad van toezicht van Mannesmann een beslissing over het overnamebod ruim een week uit te stellen tot zondag 28 november. Het mobiele telefoonconcern Vodafone heeft voor de concurrent in Düsseldorf 240 euro per aandeel geboden; dat komt neer op een totaalbedrag van 242,5 miljard mark – het hoogste bedrag tot nu toe dat met een internationale overname gemoeid is.

De aandeelhouders worden echter niet in contant geld betaald. Vodafone heeft een aandelenruil voorgesteld van 53,7 eigen aandelen tegen 1 Mannesmann-aandeel.

Schröder vindt echter dat aandeelhouders met een minderheidsbelang in contant geld dienen te worden uitbetaald in plaats van in aandelen. Ook dit element zou hij in een EU-richtlijn willen opnemen.

De Britse pers kritiseerde de uitlatingen van Schröder. Volgens de links-liberale Guardian is de kanselier ,,niet bij de tijd''. Schröder kan Mannesmann wel als Duitse onderneming beschouwen omdat het hoofdkantoor in Düsseldorf staat, maar het bedrijf is allang in handen van het buitenland.

Als de overname van het Britse telecombedrijf Orange deze week doorgaat is 70 procent van de aandelen Mannesmann in handen van het buitenland. Ook zonder Orange is Mannesmann voor 60 procent eigendom van internationale beleggers.

Klaus Esser, de topman van Mannesmann, waarschuwde echter voor nationalistische sentimenten in deze overnamestrijd. ,,Het nationale pathos kunnen we op dit moment werkelijk niet gebruiken. Dat past niet in onze tijd, het past vooral niet in de strategie van Mannesmann'', aldus Esser in een vraaggesprek met Der Spiegel. Esser zei dat hij dit afgelopen weekeinde ook heeft laten weten aan de minister-president van Noordrijn-Westfalen Wolfgang Clement (SPD).

Ook Clement verzet zich hevig tegen de overname. Het angelsaksische model van vijandelijke overnames past volgens hem niet in de Europese ondernemingscultuur. Bovendien wil hij niet dat Mannesmann-Düsseldorf een ,,filiaal wordt van een concern in Londen''. Clement vreest vooral dat een vijandelijke overname van Mannesmann gepaard gaat met groot verlies van arbeidsplaatsen. De minister-president, die in mei bij de regionale verkiezingen wil worden herkozen, heeft al te kampen met een grote hoeveelheid ontslagen in zijn deelstaat. Zowel het energieconcern RWE als de bruinkolenindustrie liet onlangs weten tienduizenden banen te willen schrappen. Ook kanselier Schröder vreest voor zijn toekomst als de SPD, na een eerdere reeks nederlagen, ook de verkiezingen in Noordrijn-Westfalen verliest. In het Roergebied zit het hart van de sociaal-democratische partij.

Vodafone is uitsluitend uit op de afdeling mobiele telefoons van Mannesmann en wil de overige dochters (telecom, auto-onderdelen, machines, buizen) verkopen of naar de beurs brengen. Bij deze onderdelen van Mannesmann werken 105.000 van de in totaal 130.000 werknemers.

Ook andere politieke partijen zoals de CDU en de liberale FDP hebben zich tegen een vijandelijke overname uitgesproken. De voorzitter van de CDU in Noordrijn-Westfalen, Jürgen Rüttgers, verklaarde: ,,Het kan niet zo zijn dat een goed functionerend bedrijf zoals Mannesmann in mootjes wordt gehakt, waarbij duizenden banen verloren gaan''. Zelfs FDP-voorzitter Wolfgang Gerhardt zei dat een overnamestrijd tussen Vodafone en Mannesmann ,,te denken geeft''. ,,We moeten handelen'', aldus Gerhardt, ,,anders bestaat het gevaar, dat onder de dekmantel van de globalisering slechts enkele internationale bedrijven overblijven, die de wereldmarkt beheersen en concurrenten hun systemen opleggen.'' Vodafone-topman Chris Gent houdt vol dat bij de overname geen ontslagen zullen vallen, omdat de mobiele telefonie-sector snel groeit. Als Vodafone en Mannesmann samengaan vormen zij in Europa de grootste mobiele telefoononderneming.

HOOFDARTIKELpagina 7

    • Michèle de Waard
    • Hans Steketee