Overnamestrijd

HET GEVECHT om de Europese markt is in alle hevigheid losgebarsten. Het Britse bedrijf Vodafone AirTouch heeft een vijandig bod gedaan op het Duitse Mannesmann AG van maar liefst 120 miljard euro (260 miljard gulden) in de grootste overnameslag aller tijden. Op de tot voor kort afgeschermde Europese markt doen zich ontwikkelingen voor zoals in de jaren tachtig in de Verenigde Staten. Als het bod van Vodafone slaagt, is geen enkel Europees bedrijf meer veilig voor vijandige overnames. De overnameslag heeft politieke dimensies gekregen. Bondskanselier Schröder en premier Blair bemoeien zich met de zaak, waarmee diepgaande meningsverschillen tussen twee sociaal-democratische politieke leiders over de veranderingen in de `corporate culture' in Europa aan het licht komen. Blair verdedigt de open Europese markt die voor een belangrijk deel het gevolg is van de introductie van één Europese munt waaraan Duitsland wél en Groot-Brittannië níet deelneemt.

Vodafone – eigenaar van onder meer het Nederlandse Libertel – en Mannesmann strijden om de Europese draadloze telefoonmarkt. Wie ziet hoe de gsm's overal het maatschappelijk leven binnendringen, begrijpt dat hier een reusachtige markt in het verschiet ligt. Maar het gaat om meer. Het is ook een botsing van het Angelsaksische `aandeelhouderskapitalisme' met het continentale `participatieve kapitalisme'. En een vaarwel aan nationale grenzen nu overnames binnen de Europese Unie in snel tempo terrein winnen. Ook als Mannesmann er in slaagt om het bod van Vodafone te blokkeren, dan zullen de gebeurtenissen van de afgelopen dagen hun sporen op de Europese bedrijfscultuur achterlaten.

DE OVERNAMESLAG om Mannesmann staat niet op zichzelf. De afgelopen maanden heeft zich in Frankrijk een ongekend felle strijd om de controle van de banken voorgedaan. Weliswaar zonder buitenlandse inmenging, maar wel met een geduchtheid die binnen de Franse verhoudingen nieuw was. Duitsland doet zich nu voor als het slachtoffer van Britse expansiezucht, maar dat is een vertekening van het beeld. Mannesmann zelf heeft bijvoorbeeld eerder dit jaar Olivetti (Italië) overgenomen en een bod uitgebracht op de kleinere Britse telecomaanbieder Orange. Daimler heeft het Amerikaanse Chrysler opgekocht. BMW en Volkswagen hebben Rolls Royce opgeslokt en BMW heeft Rover overgenomen. De Britse economie is dan ook opener dan de Duitse en vaart daar over het algemeen wel bij.

De Brits-Duitse confrontatie heeft een bredere betekenis. In snel tempo is een aantal grote Europese ondernemingen aan het ontstaan die diensten aanbieden op de markt die vroeger het monopolie was van openbare nutsbedrijven. Met name in de telecom- en energiesectoren, maar ook die van water en spoor, zijn Britse, Franse en Duitse bedrijven actief. Nederland kent geen serieuze spelers in deze markten. Wat dit betreft kan de Vodafone-Mannesmannstrijd hier nog gevolgen krijgen voor de verdergaande liberalisering die ook de Nederlandse nutssector te wachten staat.