De prijs van het oog

In 2001 zullen alle ministeries weer in Den Haag zijn gehuisvest, maar daarmee zijn de verhuis- en verbouwingsplannen nog niet klaar. Nu VROM, Volksgezondheid en Onderwijs met elkaar wedijveren wie over het mooiste, grootste en duurste onderkomen beschikt, willen Binnenlandse Zaken en Justitie niet achterblijven.

In 1990 ontfermden de gemeente Den Haag, de Rijksgebouwendienst en stedenbouwkundige Rob Krier zich over het gebied achter het Centraal Station. Een rommelige lappendeken met braakliggende stukken grond en lelijke gebouwen. De plek moest worden omgetoverd tot een `sensationele' stadswijk met `groot stedelijke allure en spraakmakende architectuur'.

Tien jaar later is het gebied, `het sleutelproject Nieuw Centrum', bijna klaar. Het glazen bolwerk van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM), het stadhuis en het tweepuntige gebouw van het nieuwe ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) tekenen de nieuwe sky-line van Den Haag. Over twee jaar moet daar nog eens de hoogste toren van de stad, De Hoftoren van Onderwijs, naast verrijzen.

De looproute van het station naar de binnenstad, over zwart Belgisch hardsteen, moet de bezoekers de stad in trekken. Wie al lopend slechts naar rechts blijft kijken, heeft geen probleem. Die ziet nieuwe gebouwen en nieuwe pleintjes. Maar wie naar links kijkt zal zich minder thuis voelen. De Zwarte Madonna, de woonflat van Carel Weeber, maakt een mens niet echt vrolijk. En vervolgens volgen de afzichtelijke `motorblokken' van Justitie en Binnenlandse Zaken. Gebouwen die detoneren in de wijk, maar aan vernieuwing zijn de in 1976 gebouwde (nog lang niet afgeschreven) ministeries niet toe.

Dat ze aan een grondige inwendige opknapbeurt toe zijn, zal niemand ontkennen. De installaties en het interieur moeten worden vernieuwd. Voor een bedrag van honderd à tweehonderd miljoen kunnen de ambtenaren tot ver in de volgende eeuw vooruit. Maar de gemeente wil het liefst ook de buitenkant dusdanig aanpassen dat ze in het gebied met de `spraakmakende architectuur' passen. Voortvarend schreef ze vorig jaar al een prijsvraag uit voor architecten die het beste ontwerp konden verzinnen. Jo Coenen kwam als winnaar naar voren.

De Rijksgebouwendienst, de gemeente, ontwikkelaar MAB en de betreffende ministeries bezien nu of de plannen haalbaar zijn. De verwachting is dat nog voor het einde van dit jaar een beslissing valt over het lot van de nog betrekkelijk jonge gebouwen. Het prijskaartje dat aan verniewing van de `motorblokken' hangt zal echter enkele honderden miljoenen hoger uitvallen dan voor renovatie nodig is. Het is de vraag of de overheid zoveel uit moet geven om `het oog' van de passerende wandelaar te behagen. Het alternatief is weliswaar minder mooi, maar wel veel goedkoper: Een bord met de tekst `naar rechts kijken a.u.b'.

    • Koen Greven