Bar

Het echte Warschau leeft, maar ondergronds, achter in de huizen, de kelders en de flats. De historicus Jarek Krawczyk, hoofdredacteur van het blad `Eeuwen spreken', neemt me direct mee naar zijn geliefde bar, een ondergronds hol waar paartjes zoenen en een breed blond meisje grote glazen schenkt.

We praten over Solidariteit – ,,Het was ook ons 1968, onze generatiestrijd. Veel van onze vaders waren generaals, directeuren. En iedereen haat z'n vader, dat weet je.'' Over de kerk – ,,Er is hier een nieuwe religieuze beweging, Radio Maria. Voor zieken, eenzamen, gepensioneerden. Nationalistisch, bijna fascistisch. Groeit heel snel. De haat van de armen.'' Over Europa – ,,Jij reist maar rond. Maar kijk 's mijn jasje. Keurig. Maar wel tweedehands. Dit is ons leven als intellectueel.'' We worden dronken.

Zijn nieuwe vriendin komt binnen, even straalt alles aan tafel. Ze werkt voor de Soros-foundation. ,,Wij zijn allemaal hoeren van Soros. Ja, dat vinden ze bij Radio Maria. De kerk, Polen, dat is het enige ware Europa. Maar Soros stelt daar zijn eigen Europa tegenover, dat van de liberalen, de intellectuelen, de joden. Ja, sorry, zo praten ze daar.''

De vriendin beaamt het. Ze moet weer weg, eten, kinderen. We vervallen in een aangename somberheid. ,,Jullie, met je geld. Vragen jullie je nooit eens af wat wij jullie te bieden hebben? Wat jullie kunnen leren van de innerlijke kracht van de Hongaarse en Tsjechische dissidenten, van het lef van de Polen, van de dilemma's voor de Oost-Duitsers?''

Zo gaat de avond voort, en het is alsof twee Europa's langs en over elkaar glijden.

    • Geert Mak