Zoeken naar sluiproutes

Op menig zolderkamer studeert een lezer(es) op de nieuwe belastingplannen (IB2001). Op zoek naar sluiproutes. Die zijn er vast wel, maar wat staat er tegenover? Menigeen wil zijn ziel en zaligheid verkopen voor een gulden, om een dubbeltje belasting te besparen. Desnoods verhuizen ze op stel en sprong naar een ander land.

Veel IB2001-studenten bijten zich vast in het eigen huis, de hypotheek, box 1 (loon, pensioen, sociale uitkering, winst uit onderneming, huurwaardeforfait, hypotheekrenteaftrek) en box 3 (vast inkomen van 4 procent op bijvoorbeeld spaartegoeden en beleggingen minus schulden).

Het eigen huis (alleen de hoofdwoning, en de eventuele hypotheek of andere leningen daarop) in box 1 wekken verwarring, omdat ander onroerend goed, en bezittingen en schulden, in box 3 vallen.

Slimme lezers redeneren zo. Mijn huis zit in box 1 en wordt daar progressief belast tegen

maximaal (nu nog) 1,25 procent of 16.800 gulden huurwaardeforfait; ongeveer vergelijkbaar met de 1,2 procent vermogensrendementsbelasting (vrb) in box 3. De hypotheekschuld hoort in box 3 en vermindert daar het belastbare vermogen tegen 1,2 procent.

Aan die redenering kleven enkele bezwaren. Het huurwaardeforfait is geen vrb, maar grofweg een middel om de fiscale achterstelling van huurders (geen aftrek van rente) recht te trekken. Wat heb je aan een (hypotheek)schuld in box 3 zonder saldeerbare belastbare bezittingen; het huis zit in box 1? Waar trek je de hypotheekrente dan af?

Er zijn twee duidelijke oplossingen. Het huis, de progressief aftrekbare renten en de vrb-vrije aflosverzekeringen in box 1, zoals voorgesteld. Of alles in box 3. Dan is de hypotheekrente niet langer progressief en onbeperkt aftrekbaar, hoewel je over de waarde van de woning wel 1,2 procent minder vrb betaalt. Omgerekend tegen 50 procent IB: vergelijkbaar met 2,4 procent bruto hypotheekrente. De rest van de rente betaalt de schuldenaar zelf. Er is geen reden om het huurwaardeforfait af te schaffen, want het is geen opbrengst van een belegging. Wie geen of weinig huisschuld heeft, gaat er op achteruit: hij betaalt ineens 1,2 procent vrb. Knap ingewikkeld dat boxrekenen, maar logisch.

Een Haagse lezer schrijft dit. `Je mag geen fiscaal voordelige hypotheek meer op je huis geven (alleen voor aanschaf, verbouwing of verbetering), hoewel de rente nog over 1999 en 2000 beperkt aftrekbaar is als consumptieve rente. Maar als ik mijn hypotheekvrije huis verkoop en ergens anders in Nederland een huis koop en daar 400 duizend gulden hypotheek op verstrek voor de aanschaf, mag ik de rente ook in IB2001 blijven aftrekken. En van vier ton (uit de verkoop van mijn huis) koop ik een huis in het buitenland. Een zeer merkwaardig systeem. Notarissen en verhuizers wrijven zich vast al in de handen!'

Er is formeel geen bezwaar tegen deze fiscaal geïnspireerde strategie. Maar hoeveel mensen verkopen om belastingredenen hun huis, kopen een ander huis –met alle kosten, tijd, moeite, ergernis en gewenning die dat vraagt – en daarbij nog ook iets over de grens? Niet veel. Misschien dromen ze er wel eens over onder een goed glas wijn bij de open haard. Maar echt doen? In ieder geval valt het nieuwe Nederlandse huis plus de verstrekte hypotheek in box 1, en de buitenlandse woning komt als tweede woning in box 3, tegen 1,2 procent vrb. Kosten en opbrengsten van deze tweede woning vallen niet onder onze belasting. Wat buitenlandse belastingdiensten berekenen, blijft hier buiten beschouwing.

De waarde van een buitenlands woonhuis, niet zijnde hoofdwoning, valt in box 3. Iemands schulden – bijvoorbeeld een verhoging van een krediethypotheek – verminderen de vrb. Een huis van een ton en even grote schuld bespaart 1.200 gulden vrb (1,2 procent van 100.000) per jaar. Maar: in IB2001 mag je de rente van die verhoging niet meer aftrekken. Alleen schulden voor de hoofdwoning mag je aftrekken, in box 1.

Een Amsterdamse lezer bedenkt een ingewikkelde variant op het voorgaande. Hij verkoopt zijn huis van 550 duizend gulden, huurt een ander huis voor 2.500 gulden per maand, koopt een huis in het buitenland omdat hij daar af en toe werkt, en geeft er in dat land een hypotheek op af. Mag hij de rente van zijn Nederlandse belastbare inkomen aftrekken?

Alleen als het gaat om een echte eigen woning die dient als hoofdverblijf – één per huishouden – en als dit in het belastingverdrag tussen Nederland en het betreffende land is geregeld. Wanneer dat hoofdverblijf in het buitenland ligt ontstaat er nieuwe fiscale situatie, omdat de Amsterdammer feitelijk in het buitenland woont.

En dat allemaal om de aftrek van de hypotheekrente. Wat een gedoe. Dit is een voorbeeld van een gulden uitgeven voor een dubbeltje belastingvoordeel.

    • Adriaan Hiele