`Wetenschapsjunk' werkt verder

Prof. dr. Piet Borst is bij zijn afscheid als bestuursvoorzitter van het Nederlands Kanker Instituut en het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis (NKI/AvL) benoemd tot Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Borst kreeg de onderscheiding voor zijn grote bijdrage aan het hoge peil van het Nederlandse kankeronderzoek. De Amsterdamse burgemeester Schelto Patijn verrichtte de ceremonie gisteravond aan het eind van het tweedaagse afscheidscongres `Killing Cancer Cells'.

Borst moest het voorzitterschap van de Raad van Bestuur van het enige Nederlandse in kanker gespecialiseerde onderzoeksinstituuut neerleggen omdat hij deze zomer 65 jaar werd. Hij blijft echter nog vijf jaar als onderzoeker aan het NKI verbonden. Zijn hoogleraarschap in de klinische biochemie aan de Universiteit van Amsterdam is met dezelfde periode (onbezoldigd) verlengd.

Het verzet van Borst tegen gedwongen pensionering van mensen die willen blijven werken en dat ook kunnen, heeft daarmee voor hemzelf succes gehad. Twee jaar geleden schreef Borst in zijn maandelijkse column in de wetenschapsbijlage van NRC Handelsblad: ,,Nog steeds lijkt mij tijdige pensionering een goed idee, maar dan wel met de optie om op dezelfde of een andere wetenschappelijke baan te solliciteren. Die banen zouden voor 5 jaar moeten zijn, met mogelijkheid tot herbenoeming. Zoveel hoeven er niet te zijn, want veel hoogleraren hebben er genoeg van op hun 60ste en anderen waren nooit zo'n geweldig succes dat het wenselijk is om een nieuwe baan binnen de wetenschap te creëren. Maar voor die 10 procent die het willen en kunnen, zou het een uitkomst zijn. (...) Wie verslaafd is aan wetenschap en daar ook iets nuttigs in doet, zou wat humaner behandeld mogen worden. (...) Nu minister Borst-Eilers een experiment start om heroïne-junks op medische indicatie heroïne te verstrekken, zou zij ook eens na moeten denken over wetenschapsverstrekking aan wetenschapsjunks.''

Borst is sinds 1969 hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Dat werd een buitengewoon hoogleraarschap toen hij in 1983 aantrad als wetenschappelijk directeur van het NKI. Borst zet bij het NKI zijn lopende onderzoek voort naar de vraag hoe kankercellen resistent worden tegen alle chemotherapie. Deze multi-drugresistance ontstaat doordat moleculaire pompen in de celwand alle chemotherapie die de cel in komt snel weer naar buiten pompen. Onderzoekers sporen nu de normale functie van die pompen in gezonde cellen op en ontwikkelen medicijnen die de pompen stilleggen. Een heel andere lijn, waar Borst sinds begin jaren zeventig aan werkt, is het onderzoek naar trypanosomen, een door stekende tseetsee-vliegen overgebrachte eencellige die de Afrikaanse slaapziekte veroorzaakt. Het onderzoek concentreert zich momenteel op de vraag met welk moleculair-genetisch mechanisme het micro-organisme aan de menselijke afweer ontsnapt.