Schaakfilm

Het was in de Bosnische stad Bugojno, waar eind vorige maand het clubkampioenschap van Europa gespeeld werd. Stipt om twee uur kwamen de zes spelers van de Siberische club Tomsk de speelzaal binnen. Ze namen plaats achter de borden en zetten de klokken aan. Hun tegenstanders van de Israelische club Elitzur waren er niet. Ze werden ook niet verwacht. Na een uur claimden de Siberiërs de winst, 6-0.

Het was op zaterdag. Om zes uur was de joodse sabbat afgelopen. Stipt om zes uur kwamen de zes spelers van Elitzur de speelzaal binnen. Ze haalden de klokken, die al opgeborgen waren, weer tevoorschijn en zetten ze naast de borden. Ze gingen achter hun bord zitten. Hun tegenstanders waren er niet meer en ze werden ook niet verwacht. Na een uur claimde nu Elitzur de winst, 6-0. Die claim werd niet toegekend, de Siberiërs hadden de oudste rechten.

Jan Timman, die de gang van zaken beschreef, zei: ,,Jammer dat Jop er niet was.'' Hij doelde op de televisieregisseur Jop Pannekoek, die een paar schaakfilms heeft gemaakt. Hij had inderdaad aardige beelden kunnen schieten.

Ook van een bijeenkomst die John van der Wiel, die in Bugojno voor de Nederlandse club Panfox speelde, in Schaaknieuws beschreef.

's Avonds laat zaten Kramnik, Chalifman, Gelfand, Barejev en Short rond een tafel als een groep jongens die, in de woorden van Van der Wiel, zich buigt over een belangrijk en ingewikkeld huiswerkproject. Ze schreven een brief aan de FIDE.

De eerstgenoemde vier hadden nog steeds hun geld van het wereldkampioenschap in Las Vegas niet gekregen. In ieder geval nog niet alles. Ik las ergens dat Chalifman 45.000 dollar zou hebben ontvangen van de half miljoen die hem toekomen. Het zou kunnen verklaren waarom hij niet tot overeenstemming kon komen met de mensen van het Hoogovenstoernooi. Hij kijkt wat de organisatoren hem aanbieden en na zijn ervaringen met de FIDE deelt hij dat voor alle zekerheid door tien.

Short kon lachen en hij deed dat ook, want hij had zijn geld van Las Vegas wel gehad. Hij zat mee aan tafel om te zorgen dat de brief in mooi Engels werd geschreven. De vergadering van de briefschrijvers had eigenlijk weinig met het clubkampioenschap te maken, maar de beelden pasten toch goed in de imaginaire Pannekoekfilm, omdat ze aardige achtergrondinformatie over de moderne schaakwereld gaven.

De regisseur zou zich ook zeker de wedstrijd tussen Sint Petersburg en Panfox Breda niet laten ontgaan. Aan het derde bord van Petersburg speelde Viktor Kortchnoi of liever gezegd, hij speelde niet. Natuurlijk niet, iedereen wist dat hij in het Spaanse Marbella meedeed aan het jaarlijkse toernooi van veteranen tegen vrouwen. De Petersburgers hadden hem toch opgesteld.

Het was een trucje geweest om een zo hoog mogelijke gemiddelde rating van het team te krijgen en daardoor in de eerste ronde tegen een zwakke tegenstander te worden ingedeeld. ,,Kortchnoi doet alleen in de finale mee'', hadden ze gezegd. Het trucje werkte, maar toen de eerste finaleronde echt kwam, vergaten ze om Kortchnoi officieel af te melden. Nu moesten ze hem echt opstellen, wat nooit de bedoeling was geweest en wat ook niet kon. Een lege stoel, na een uur geeft de wedstrijdleider Kortchnoi een nul.

En dan was er vrijdag in de eerste ronde de partij geweest van Beljavski (Elitzur) tegen Oratovsky (Belgrado). Beljavski stond gewonnen, maar het begin van de sabbat kwam dreigend naderbij. Zou hij het halen? Nee, hij moest in zijn gewonnen stelling remise aanbieden. Sportief van Oratovsky dat die het aannam, want anders had Beljavski het nog op moeten geven.

Een alerte cameraman was op zijn post toen een kroonluchter zich uit het plafond losmaakte, naar beneden dreigde te storten en boven het hoofd van Topalov nog net door een kabel werd tegengehouden.

En tot slot zou onze regisseur ook de wedstrijd van zondag gefilmd hebben tussen Sint Petersburg en Elitzur, die wederom met een reglementaire 6-0 nederlaag voor Elitzur eindigde. De sabbat was afgelopen, daar lag het niet aan, maar Elitzur was boos naar huis gegaan.

Ja, jammer dat Jop er niet was, het zou zeker een curieuze film zijn geworden. Wat een vreemde wedstrijden spelen die schakers, vindt u ook niet?

Panfox Breda, de vorige kampioen van Europa, werd opgevolgd door Bosna Sarejevo, wat in zekere zin toch een Nederlands succes genoemd kon worden, want in de ploeg van Bosna speelden Jeroen Piket en de halfnederlander Ivan Sokolov.

Wit Greenfeld (Beer Sheva, een andere Israëlische club, die zich niet aan de sabbat hoefde te houden)-zwart Piket (Bosna)

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 d7-d5 4. Pb1-c3 d5xc4 5. e2-e4 Lf8-b4 6. Lc1-g5 c7-c5 7. Lf1xc4 c5xd4 8. Pf3xd4 Lb4xc3+ 9. b2xc3 Dd8-a5 Over het algemeen scoort wit goed in deze variant en Piket zelf heeft er met wit in Groningen 1997 een belangrijke overwinning op Topalov mee behaald. 10. Lc4-b5+ Pb8-d7 11. Lg5xf6 Da5xc3+ 12. Ke1-f1 g7xf6 13. h2-h4 a7-a6 14. Ta1-c1 Dc3-b4 15. Lb5-a4 Db4-d6 16. Th1-h3 b7-b5 17. Tc1-c6 Dd6-e5 18. Th3-c3 Lc8-b7 18...0-0 19. Dg4+ Kh8 20. Pf3 ziet er goed uit voor wit. 19. Tc6-c7 Een ingewikkelde stelling. 19...Dxe4 20. f3 is goed voor wit. Schachwoche analyseert 19...bxa4 20. Txb7 (20. Pf5 gaat nu niet wegens 20...Db5+ en 20. Txd7 Kxd7 21. Pf3 Dd6 22. Td3 Ld5 is ook niet overtuigend) Pc5 21. Txc5 Dxc5 22. Dxa4+ Kf8 23. Dd7 Dc1+ 24. Ke2 Dc4+ 25. Kf3 Dc3+ en remise. Misschien kan wit hier nog 25. Kd2 proberen. 19... Lb7xe4

Maar hierna is het meteen afgelopen. 20. Pd4-f5 Zwart gaf op.

Wit Van Wely (Panfox)-zwart Morozevitsj (Sibiria Tomsk)

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. Pg1-f3 c7-c5 5. g2-g3 c5xd4 6. Pf3xd4 Pf6-e4 7. Dd1-d3 Dd8-a5 8. Pd4-c2 Lb4xc3+ 9. b2xc3 Pe4-c5 10. Dd3-d4 f7-f6 11. Lf1-g2 Pb8-c6 12. Lg2xc6 d7xc6 13. Lc1-a3 Pc5-a6 14. La3-d6 e6-e5 15. Dd4-e3 Ke8-f7 16. f2-f4 e5-e4 17. Ke1-f2 Th8-e8 18. c4-c5 b7-b6 19. c5xb6 a7xb6 20. a2-a4 Da5-d5 21. Th1-d1 Dd5-h5 22. h2-h4 c6-c5 23. Pc2-a3 Lc8-e6 24. Ta1-b1 Ta8-d8 25. Tb1xb6 Met een mooie pion meer staat wit heel goed, maar Morozevitsj weet in het vervolg door allerlei taktische aanvalswendingen nog op de been te blijven. 25...Le6-c8 26. Pa3-b5 Td8-d7 27. c3-c4 Dh5-g4 28. Td1-d5 Pa6-b4 29. Td5-d2 Dg4-h3 30. Kf2-g1 h7-h5 31. a4-a5 Kf7-g8 32. Tb6-b8 Pb4-c6 33. Tb8-a8 Pc6-d4 34. Pb5xd4 c5xd4 35. Td2xd4 Td7-b7 36. Td4-d1 Tb7-b2 37. a5-a6 Misschien het moment om met 37. f5 iets terug te geven. 37...Dh3-g4 38. Td1-e1 Dg4-e6 39. c4-c5 Tb2-b3

40. De3-d4 Zwart had al weinig meer te vrezen na 40. Df2 Dd5, maar de gespeelde zet is een wel heel droevige tijdnoodfout. 40...Tb3xg3+ 41. Kg1-f2 e4-e3+ 42. Kf2xg3 De6-h3+ mat.

    • Hans Ree