`Saving money by taking lives?'

In de Wall Street Journal wordt deze week een Nederlands geval van levensbeëindigend handelen verguisd. ,,Dit is een heel eenzijdig verhaal''.

Hij zou zich heel onprettig voelen als hij naar een Nederlands verpleeghuis zou moeten. ,,Beseffen jullie wel wat daar gebeurt'', roept de Amerikaanse econoom Melvyn Krauss door de telefoon. Zijn schoonmoeder, de 91-jarige Lia de Groot, overleed twee weken geleden in het Amsterdamse verpleeghuis Amstelhof volgens hem als gevolg van de ,,culture of euthanasia'' in Nederland. Over haar dokters zegt hij: ,,Arrogante bureaucraten die over leven en dood beslissen''.

Krauss, verbonden aan de Stanford University, schreef deze week een artikel in de Wall Street Journal waarin hij de Nederlandse praktijk van levensbeëindigend handelen aan de kaak stelt. ,,Saving money by taking lives'', staat er boven het artikel, dat het in Amerika toch al bestaande beeld van Nederland als land zonder normen weer eens bevestigt. ,,Het echte motief voor de dodelijke actie van de dokters van het Amstelhof, was een economische'', schrijft Krauss.

Krauss' schoonmoeder verbleef ruim een jaar in het fraaie Amstelhof, verpleeghuis sinds 1681. Mevrouw De Groot was verlamd, waardoor ze niet meer kon praten. Slikken lukte nog wel, tot drie weken geleden. Volgens Krauss besloten de dokters van het Amstelhof toen dat zijn schoonmoeder ,,lang genoeg had geleefd''. De voeding en het toedienen van vocht werd gestaakt. Na vijf dagen overleed ze. ,,Ze had een sonde in haar maag kunnen krijgen voor het voedsel en misschien nog drie tot zes maanden kunnen leven. Maar de artsen wilden dat niet. Het was een medische beslissing'', zegt Krauss. ,,We vroegen niet om een hartoperatie of een longtransplantatie. Het inbrengen van een sonde was een simpele ingreep.'' In Amsterdam blijkt de toedracht van zijn schoonmoeders dood toch genuanceerder te zijn. ,,Hier schrik ik van'', zegt E. Nagelkerke, een van de twee dochters van mevrouw De Groot. Ze was er niet van op de hoogte dat haar zwager dit artikel zou schrijven. ,,Het is een heel eenzijdig verhaal. Ik sta volledig achter hoe het is gegaan''. De familie had afgesproken dat met het toedienen van vocht gestopt zou worden als mevrouw De Groot niet meer kon slikken. ,,Aan die afspraak heb ik me gehouden. Mijn zus in Amerika had daar aanvankelijk moeite mee, maar uiteindelijk ging ze akkoord. Als ze dat niet had gedaan, dan had ik niet doorgezet'', zegt Nagelkerke.

De leiding van het Amstelhof is ook verbaasd. Het verpleeghuis zegt als beleid te hebben tot het laatst toe met de familie te overleggen over wat wel en niet wordt gedaan. ,,Wij streven altijd naar consensus. En daarvan was hier sprake'', zegt J. van Willigen, hoofd van de medische dienst. Hij zegt het nog nooit te hebben meegemaakt dat hij het in zo'n situatie niet met de familie eens was. Het meeste contact was er in dit geval met de zus die in Amsterdam woont, en dat is volgens hem heel goed geweest. Volgens het verpleeghuis heeft een geraadpleegde specialist bevestigd dat het inbrengen van een maagsonde niet zinvol was, omdat dat het leven van mevrouw De Groot zou rekken zonder dat nog een verbetering in haar situatie te verwachten was.

Twee jaar geleden ontstond naar aanleiding van een vergelijkbare zaak in het Groningse verpleeghuis 't Blauwbörgje een discussie over `versterving', waarbij artsen de vochttoediening staken om patiënten in hun laatste levensfase een zachte dood te bezorgen. Er bleek destijds dat versterving in Nederland circa 10.000 keer per jaar wordt toegepast en een algemeen aanvaarde medische handeling is.

Melvyn Krauss zegt niet tegen euthanasie te zijn, maar er zitten volgens hem wel gevaarlijke kanten aan het Nederlandse systeem. ,,In Amerika kiest een patiënt de behandeling, als hij maar betaalt. In Nederland bepalen artsen alles.'' Levensverlenging bij een oude, zwakke patiënt wordt volgens hem in Nederland te duur gevonden. Volgens hem hebben de dokters de familie niet ingelicht over de mogelijkheid van sondevoeding. ,,Dat was niet in hun belang en ook niet in het belang van de economie. Een goed geïnformeerde patiënt is een dure patiënt.''

Hij schrijft in de Wall Street Journal dat zijn hond een betere behandeling kreeg dan zijn schoonmoeder. Zijn Ierse setter kreeg een nierziekte en weigerde nog te eten. De dierenarts stelde het inbrengen van een sonde voor. Het kostte Krauss 2.000 dollar. Maar hij had tenminste een keuze, zegt hij. ,,In het Nederlandse zorgsysteem kan men geen geld verdienen door het leven te verlengen, men kan er alleen maar geld mee verliezen.'' Zijn hond en de schoonmoeder overleden uiteindelijk in dezelfde week. ,,Maar mijn hond stierf ondanks dokters, mijn schoonmoeder dankzij dokters'', besluit hij zijn artikel.

,,De suggestie dat geld een rol speelt maakt me boos'', zegt A. Bartelink, bestuurslid van de Amstelhof. ,,Dat is natuurlijk onzin. Wat zouden wij er aan hebben? Onze bedden zijn altijd vol.''

    • Herman Staal