Met xtc in één middag multimiljonair

Nederland is de belangrijkste producent en exporteur van xtc ter wereld. De productie is gevaarlijk en het geweld van de bendes neemt sterk toe.

Steeds vaker steken producenten van xtc-pillen hun illegale laboratoria in brand met het risico van een fikse ontploffing. Het personeel van hulpdiensten zoals brandweer en ambulance loopt hierdoor groot gevaar en heeft dit jaar al meermalen moeten rennen voor hun leven.

In zijn kantoor pal langs de A2 beschrijft commissaris P. Reijnders van de Unit Synthetische Drugs van het interregionaal rechercheteam in Eindhoven de laatste ontwikkelingen bij de productie van xtc. ,,Gelukkig liggen de meeste productieplaatsen - wij spreken niet langer van laboratoria omdat die vergelijking totaal niet opgaat – nogal afgelegen. Toch blijft de situatie gevaarlijk, er kunnen immers toevallige voorbijgangers in de buurt zijn. Het milieu, de natuur lijdt in ieder geval schade door zo'n daad'', aldus Reijnders.

Niet altijd komt de brand voort uit angst bij de producenten voor ontdekking, soms vliegt een xtc-lab spontaan de lucht in. Dat explosiegevaar heeft alles te maken met de methode die een xtc-bende gebruikt. Bij de zogenoemde reductieve aminering, die de grootste opbrengst levert, komt een ketel onder druk te staan ,,maar vaak deugt de manometer niet of is die verkeerd gemonteerd''.

Over 1998 registreerde de USD 103 dumpplaatsen waar apparatuur en grondstoffen voor de productie van xtc zijn gevonden. Het aantal lag eind oktober op 88 en zal aan het eind van dit jaar volgens Reijnders weer iets boven de 100 liggen. Met die illegale storts verdween vorig jaar 107.000 liter afval in de bodem. Het gaat dan om uiteenlopende vloeistoffen als aceton, mierenzuur en ether die bij het maken van de pretpillen worden gebruikt. Om die reden gaat de USD begin volgend jaar nauwer samenwerken met het ministerie van VROM om de opsporing sneller op gang te brengen. Maar de redenering is ook dat een goed gebruik van de milieuwetgeving de speurders uiteindelijk ook bij het hart van de xtc-bende zal brengen.

In vlot tempo schetst de USD-commissaris een andere riskante ontwikkeling. De bendes worden onderling harder, steeds vaker doen zich dodelijke afrekeningen voor. De idealisten die op zoek gingen naar een plezierig, maar ongevaarlijk roesmiddel, zijn allang aan de kant geschoven. ,,Het geweld neemt enorm toe, dat heeft alles te maken met de enorme bedragen die in deze sector omgaan. In alle onderzoeken vinden we tegenwoordig vuurwapens, van pistolen tot granaten en semtex'', aldus Reijnders. Een snelle berekening maakt duidelijk dat iemand in één middag multimiljonair kan worden door de pilletjes. Een voorbeeld: met 120 liter van de grondstof BMK (BenzylMethylKeton) wordt 60 kilo amfetamine bereid, dat zijn 1,8 miljoen pilletjes die voor drie gulden per stuk door de groothandel kunnen worden verkocht. Opbrengst een slordige 5,5 miljoen gulden, tegen een investering van enkele tonnen. De straatwaarde van deze productie ligt, evenals het risico om te worden gepakt, aanzienlijk hoger. In ons land wordt gemakkelijk tussen de 15 en 25 gulden per pil betaald, in de Verenigde Staten betaalt de gebruiker meestal 15 dollar, maar niet zelden ligt de prijs twee keer zo hoog. ,,Wie dan plotseling 100.000 pilletjes kwijt is geraakt, zal alle moeite doen om die schade te verhalen'', oppert Reijnders.

Nederland is, tot grote ergernis van minister-president Kok, die dat bij internationale ontmoetingen ook laat blijken, een belangrijke producent van amfetaminen en xtc. EU-voorzitter Prodi pleitte deze week, naar aanleiding van de dood van een Italiaanse discoganger als gevolg van het slikken van xtc, voor een gemeenschappelijk antidrugsbeleid.

Volgens Reijnders heeft de productie van xtc vooral in het zuiden en zuidoosten van Nederland plaats. ,,In de streek waar vroeger de illegale stokerijen stonden, waar werd gesmokkeld.'' Die laatste activiteiten waren toen voornamelijk voorbehouden aan bewoners van woonwagenkampen en inderdaad houdt een aantal van hen zich nu volop bezig met de xtc-productie. Het is volgens Reijnders onjuist om deze handel een bezigheid van `kampers' te noemen: ,,We treffen er van alles in aan. Behalve allochtonen, die heb ik er nog niet gezien.''

Dit jaar zijn 35 productieplaatsen opgerold waar soms tabletteermachines stonden die vijftigduizend tot enkele honderdduizenden pillen per uur kunnen slaan. Die apparatuur wordt meestal op de tweedehandsmarkt aangeschaft.

In ons land werden vorig jaar 1,1 miljoen xtc-tabletten in beslag genomen. In het buitenland (en vrijwel zeker afkomstig uit ons land) ging het om 2,5 miljoen ecstasy-pillen. In Nederland werden door de opsporingsdiensten 1.450 kilo amfetamine en 240.000 speedtabletten in beslag genomen; in het buitenland ging het om bijna 350.000 tabletten en 1.500 kilo. ,,Dit is het topje van de ijsberg'', aldus Reijnders. Van de gevaarlijke, binnenkort verboden 4-MTA werden in het buitenland 11.000 pillen gevonden. De USD waarschuwt regelmatig voor de gevaren van zogenoemde `designer-drugs', zoals toen het gevaarlijke gamma hydroxy boterzuur (GHB) werd aangetroffen. Gebruik van dergelijke pillen kan leiden tot bewusteloosheid of de dood.

Volgens cijfers van het ministerie van VWS omvat de binnenlandse markt wekelijks 250.000 xtc-gebruikers en dat aantal is gestabiliseerd. Het overgrote deel van de productie is dus bestemd voor de buitenlandse markt. Met honderdduizenden tegelijk gaan de pillen de grens over, met toeristen in touringcars, in de bagage van een enkele deejay naar het zuiden, in vrachtwagens naar Engeland. ,,De vraag is enorm, de georganiseerde misdaad duikt in die velden waar veel te verdienen is'', constateert Reijnders.

    • Harm van den Berg