Martin Schröder stond aan basis chartermarkt

,,Zonder een aantal toevalligheden – de juiste mensen op het juiste moment ontmoeten – was Martinair nooit geworden wat het nu is. Ik heb het geluk van dat soort toevalligheden gehad. Eerst ontmoette ik een zekere mijnheer Blok, voor wie ik reclamevluchten voor het sigarettenmerk Lexington mocht maken. Ik had hem beloofd dat ik minstens drie vliegtuigen daarvoor zou inzetten. Maar bij de start van mijn bedrijf Martin's Air Charter in 1958 had ik slechts één toestel, een oude Auster, tot mijn beschikking. Op het hoogtepunt van de nood belde Pieter Yperlaan van de Nationale Luchtvaartschool. Of ik wat te doen had voor twaalf Tiger Moth-toestellen. Misschien, blufte ik. Ik heb rond die toestellen net zo staan dansen als later toen ik de eerste DC3 kocht. Daarna ben ik met een groepje collega's, dat inmiddels net als ik de luchtmacht had verlaten, aan de slag gegaan. Zelf sleepnetten maken, daarmee oefenen en vliegen.

De tweede keer dat ik met mijn bedrijf door de gong werd gered was door de Nederlandse reders. Voor de koopvaardij ging ik bemanningen ophalen in Hongkong en Singapore. In die dagen een grote gebeurtenis. Maar zo rond 1963 had ik al door dat ik niet zo met mijn bedrijf door zou kunnen gaan. Ik had als vlieger bij de luchtmacht – kost en inwoning gratis – 1200 gulden aan gevarengeld bij elkaar gespaard. Maar die centen waren rap op. Je kon in die tijd bij de bakkerskar voor een dubbeltje drie kadetjes kopen. Die vormden mijn ontbijt, lunch en diner. Ik was zo mager als een lat.

Tussen 1960 en 1964 ging het de luchtvaart buitengewoon slecht. Bij de KLM vloog de ene directeur na de andere eruit. Dat was natuurlijk geen situatie waarin men bereid was geld in mijn bedrijf te stoppen. En ik had dringend geld nodig om Martinair uit te bouwen. Toen heb ik de broers Tony en Lucien Ruys ontmoet. Zij verschaften mij de miljoenen die ik nodig had om verder te gaan. Zonder onderpand. Op een moment dat ik dacht dat het was gebeurd met Martinair. Toen ik in 1962 trouwde kon ik mijn vrouw, die altijd onbetaald bij Martinair heeft gewerkt, niet eens een salaris aanbieden. Van Ommeren en Bob Schreiner probeerden in die periode Martinair over te nemen. Oyevaar van Van Ommeren zei: Martin, Bob wordt president-directeur en jij directeur. Dat gesprek was snel afgelopen. Zeker toen ik kon melden dat ik geldschieters had gevonden. Ik heb toen wel Martinair moeten verkopen. Met pijn in mijn hart. Maar anders was het afgelopen geweest. Ik heb voor mijn aandelen Martinair peanuts ontvangen. Voor dat bedrag zou je tegenwoordig niet eens een jaar willen werken. Maar bij John Block, een medewerker van het eerste uur bij Martinair, wekte dat wrevel. Ik kreeg nog wat geld, hij niets. Hij is toen opgestapt.

Mensen werden door mij nooit verrast. Dat was ook mijn politiek ten opzichte van de KLM. Ik zei tegen de KLM: we gaan rondvluchten maken boven Amsterdam. Dat vonden ze best, want dat deden ze zelf niet. Later kwamen ze vanzelf bij me voor vracht- en passagiersvluchtjes als ze zelf klem zaten. Zo werken die dingen. Ik had natuurlijk nooit die machtige KLM kunnen schofferen.

Ik heb nooit mijn eieren in één mandje gelegd. Reclamevluchten, vervoer van vracht en passagiers, van het één kwam het ander. 's Winters hadden we een overschot aan stewardessen omdat we minder vakantievluchten hadden. Daar is Martinair party service uit voortgekomen. Bij al onze activiteiten beschouwde ik onze goede naam als belangrijkste asset. Ik ging één, twee keer per jaar langs bij al onze belangrijke klanten. Ik heb nooit een lunch willen hebben, 's avonds zat ik alleen in mijn hotel. Ik vroeg slechts twintig minuten belet om de klachten aan te horen en ze te bedanken dat ze klant waren bij ons. Het succes van Martinair is dat we altijd het roer op het juiste moment wisten om te gooien. Dat gebeurt nog steeds. Op 1 november worden alle MD11's en 747's omgebouwd. In een paar dagen gaan alle stoelen er uit. De winter is voor ons het vrachtseizoen.

Soms moet je wel eens van koers veranderen. Ik zeg altijd tegen mensen: lees nou veel. Opiniebladen, internationale bladen, probeer daaruit te destilleren wat de politiek-maatschappelijke ontwikkelingen zijn in een land. Dat heeft altijd weer effect op de business waar Martinair in zit. Maar het belangrijkste is dat kwaliteit en servicebehandeling goed zijn.

Martinair heeft natuurlijk ook dieptepunten gekend. De vliegrampen bij Colombo en Faro. Zelfs nu nog neem ik contact op met collega's van andere maatschappijen wanneer hun bedrijf door een ramp is getrofen. Ik heb er begrip voor dat waneer je een ouder of kind verliest je dat anders verwerkt dan als luchtvaartdirecteur.''

    • Marc Serné