Krant

Tien jaar geleden begon het aan een keukentafel met vier vrouwen. Nu is de Gazeta Wyborcza het grootste mediaconcern van Polen, met een oplage van ruim een half miljoen, 20 plaatselijke edities, eigen zenders, en 2.000 werknemers. ,,Gazeta Wyborcza betekent Verkiezingskrant, en dat was het ook letterlijk'', vertelt Anna Bikont, cultuurredacteur, een van die vier vrouwen. ,,Wegens de verkiezingen mocht Solidariteit in '89 twee maanden lang een eigen krant uitgeven, de eerste vrije krant in het Oostblok.''

Voor de Polen was de Gazeta een enorme gebeurtenis. ,,Het belangrijkste was de taal. We waren pure amateurs, we schreven niet de voorlichtingstaal van het Poolse persbureau PAP, maar normaal Pools. En we haalden het nieuws rechtstreeks bij de bron.''

De Gazeta was tekenend voor de tactiek van Solidariteit: men bevocht het communisme niet, men organiseerde zich simpelweg buiten het apparaat om, massaal. Nadat de communisten waren weggestemd bleef het blad bestaan. ,,In het begin waren we enkel activisten van Solidariteit die een krant maakten. Langzaam ontdekten we dat er verschillende verantwoordelijkheden waren. Kritiek was moeilijk, ministers waren vaak oude, persoonlijke vrienden. Ik weet nog goed de eerste keer. De Solidariteitsministers hadden dure appartementen gekregen, net als onder het communisme, en wij schreven dat zoiets niet hoorde. Woedend waren ze.''

,,Lech Walesa heeft ons ten slotte erg geholpen. Hij verbood ons nog langer het motto van Solidariteit te voeren, `Niets Verdeelt Ons'. Het was alsof er een navelstreng werd doorgeknipt. Wat een opluchting!''

    • Geert Mak