Democraten zijn druk met zichzelf

Vandaag praat D66 over vernieuwing van de partij. Voorzitter Tom Kok ziet `heilige huisjes' sneuvelen, en critici willen actie.

D66 moet zich wapenen met nieuwe middelen. De partij moet kleine `guerrilla-units' in het leven roepen; groepjes deskundigen die de club bij actuele kwesties snel voorzien van handzame voorstellen. En de partij moet een debatteam vormen dat overal in het land de discussie onder de leden organiseert.

Democraten die zich hebben verenigd op het pamflet `D66: aan Slag!' zullen het `millenniumcongres' van de partij, dat vandaag in Zutphen plaatsvindt, hiertoe oproepen. De voorstellen maken deel uit van een programma dat de partij permanent moet activeren. Leidende gedachte: D66 heeft prima mensen en goede vertegenwoordigers, maar het ontbreekt aan politiek debat en interne meningsvorming. Beoogd resultaat: `een actieve, bruisende partij vol creatieve, onorthodoxe, handzame en begeesterde opvattingen'.

D66 is druk in de weer met zichzelf. De partij zoekt vandaag niet alleen een nieuwe voorzitter, maar ook een moderne organisatie. Van de voorzitter wordt verwacht dat hij D66 weer verenigt, de vernieuwde organisatie moet ertoe leiden dat de partij na een reeks verkiezingsnederlagen slagkracht krijgt.

De partij verloor in twee jaar niet alleen zetels in het parlement, Provinciale Staten en gemeenteraden; de partij verloor ook leden. En de partij was al zo klein. Ongeveer twaalfeneenhalf duizend leden zijn er nog over en een reeks afdelingen leidt een zieltogend bestaan. En dan is er ook nog de concurrentie van GroenLinks en florerende lokale partijen.

Onder leiding van vertrekkend voorzitter Tom Kok heeft het partijbestuur een aantal ideeën uitgewerkt om de organisatie van de partij te moderniseren. Zo wil het partijbestuur de mogelijkheid openen dat burgers lokaal lid worden van D66. Een partijcommissie stelde voor om een zelfstandig lokaal lidmaatschap te introduceren. Veel burgers zijn tenslotte alleen geïnteresseerd in lokale kwesties en bovendien is D66 soms lokaal populairder dan de landelijke partij, stelde de commissie vast.

Het partijbestuur vindt twee soorten leden een brug te ver. Dat ondermijnt de eenheid van de vereniging en zou de partij wel eens veel geld kunnen kosten. Mensen mogen rechtstreeks lid worden van een afdeling, maar op proef en voor de duur van één jaar. Na dat jaar moeten lokale leden kiezen: opstappen of gewoon lid worden.

Het partijbestuur wil wel een geheel nieuwe vorm van representatie introduceren: de digitale afdeling. Leden die zich via moderne communicatiemiddelen als internet organiseren en daarmee niet langer plaatsgebonden zijn, moeten de ruimte krijgen om hun opvattingen in de partij tot gelding te brengen. De enige voorwaarde die D66 stelt is dat digitale leden wel zelf hun eigen platform financieren. Na twee jaar kijkt de partij hoe deze nieuwe vorm van ledenbinding functioneert.

Tom Kok, zelf een krachtig pleitbezorger van nieuwe informatietechnieken, zegt daarover in het eigen partijblad: ,,Tien of vijftig gelijkgezinde D66'ers op milieugebied kunnen met elkaar zeggen: `Wij zijn virtueel, via internet, een groep, en dienen straks een voorstel in op het congres'.''

Volgens de vertrekkende voorzitter zal D66 na aanvaarding van deze moderniseringsronde een paar ,,heilige huisjes'' minder tellen. Maar de opvolgers staan al klaar en die zijn nog lang niet tevreden.

D66'ers, onder wie kandidaat-voorzitter Gerard Schouw, de voorzitter van de programmacommissie Michiel Scheffer, oud-campagneleider Lennaert van der Meulen en leden van de vernieuwingsbeweging `Opschudding' verlangen dat een nieuw hoofdbestuur ,,met onmiddellijke ingang'' en ,,de grootst mogelijke inzet'' een permanente campagne in gang zet. D66 wil weer vooruit en de omstandigheden zijn dit keer gunstig: er zijn volgend jaar geen verkiezingen voorzien.

    • Kees van der Malen