BEROEPSVOETBALLER IN DIENST VAN GOD

Weinig profvoetballers denken zo over het leven na als Bert Konterman (28), de energieke centrale verdediger van Feyenoord. Hij verloochent zijn afkomst niet. Een christen in het topvoetbal.

De kronkelige weg naar Feyenoord én het Nederlands elftal voerde hem in zijn loopbaan door diepe dalen en over hoge bergen. ,,Ik heb werkelijk alles meegemaakt wat een voetballer mee kan maken. De vreugde en de shit. De top van de eredivisie en de kelder van het betaald voetbal. Met FC Zwolle heb ik nog twee jaar in de onderste regionen van de eerste divisie gespeeld. Een tijd op de laatste plaats gestaan zelfs. Bij Zwolle werkte ik wel met de trainer aan wie ik heel veel heb te danken: Theo de Jong. Op m'n twintigste stond ik anderhalf seizoen stil in mijn ontwikkeling. Ik wilde `mister Zwolle' worden en voor het leven bijtekenen. De Jong heeft me toen een schop onder mijn kont gegeven, want hij vond dat ik veel meer kon.

,,Bij Zwolle heb ik ook een faillissement meegemaakt. Met Cambuur ben ik gedegradeerd. Toen ik bij Willem II speelde behaalde die club na 36 jaar Europees voetbal. En met Feyenoord ben ik kampioen geworden en spelen we nu Champions League. Ik had vorig jaar nooit durven dromen dat ik nu al zes interlands achter mijn naam heb staan.''

De lange route naar de top leek speciaal uitgestippeld voor Bert Konterman. ,,Als ik op m'n achttiende al naar Feyenoord zou zijn gegaan, was dat een te grote shock geweest. Ik ben opgevoed in een beschermd milieu. Ik heb tot m'n 25ste bij mijn ouders gewoond omdat ik daar goed werd verzorgd. Ik moet eerlijk zeggen dat ik al die opstapjes nodig had om klaar te zijn voor een club als Feyenoord. Gaandeweg word je rijper. Ik heb hier best wel moeten wennen. Rotterdam is de modernste stad van Nederland. Sommige supporters die hier wonen kan ik niet altijd volgen. Feyenoord is bijna religie, zit zo diep. Er zijn mannen die Feyenoord op de eerste plaats zetten, hun kinderen op de tweede plek en hun vrouw op de derde. Ik ben te nuchter om dat te begrijpen. Ik had vroeger nooit idolen. Ja, ik was voor FC Groningen dat toen een elftal had met Djurovski, Keukens, Van Dijk, Meijer en Eijkelkamp.''

Hij groeide op in Rouveen, niet ver van Staphorst. ,,Ik ben Nederlands Hervormd opgevoed. Niet zo streng dat het op zondag verboden was buiten te spelen. Alleen als andere mensen 's middags naar de kerk gingen moesten we even naar binnen. Uit respect. In Rouveen en Staphorst is geen club die op zondag voetbalt. Alleen in het nabij gelegen IJhorst hebben ze twee afdelingen. Maar die vereniging krijgt dan ook prompt minder subsidie als er geld op tafel moet komen voor bijvoorbeeld een sproeisysteem. Voetballen deed ik dus aanvankelijk bij een zaterdagclub. Zondag vind ik nog steeds een lekkere dag om te rusten en aan andere dingen te denken.

,,Toen ik als zestienjarige dankzij het Jeugdplan Nederland bij FC Zwolle terechtkwam en op zondag moest gaan voetballen, zeiden mijn ouders: `Als jij dat wil zullen we je steunen.' Maar enkele ooms, tantes en vooral m'n oma hadden het er moeilijk mee. Je bent fout bezig in hun ogen. Ik baalde ervan dat ik ze pijn deed. In de bijbel staat dat zondag een rustdag is. Ontspanning kan ook rustgevend zijn. En voetbal is toch ontspanning. Zie het niet als een excuus. Het blijft raar wat ik doe.

,,Er zijn mensen die zeggen dat je je niet hoeft blind te staren op de Tien Geboden. Je moet je naaste en God liefhebben, vind ik. Dat zijn voor mij de twee belangrijkste regels uit de bijbel. De wereld zou er een stuk frisser uitzien als alle mensen dat nastreven. Ik denk dat God een bedoeling met mij heeft. Hij benut mij als een instrument om het geloof te verkondigen. Ik ben in de voetbalwereld echt niet de enige die over dit soort zaken nadenkt. Laatst las ik dat de Brazilianen bij het WK in '94 discussieerden over de vraag of zij God in een gebed om de wereldtitel mochten vragen. Uiteindelijk deden ze het omdat het ten goede zou komen aan het geloof.''

Zijn geloofsovertuiging loopt nog steeds als een rode draad door z'n leven. Desondanks kan de verdediger Konterman in het veld een overtreding maken als het nodig is. ,,Ik ben geen meedogenloze schopper. Soms moet je wel hard optreden. Zeker nu we Champions League spelen. In Europese wedstrijden laten de scheidsrechters veel meer toe dan in Nederland. Kennelijk gaan zij ook mee in de enorme belangen. Als het moet gooi ik alles in de strijd om mijn tegenstander uit zijn spel te halen. Ik zal niet iemand z'n benen breken, maar hem wel aan zijn shirt trekken als het nodig is. Bondscoach Rijkaard heeft me voor de interland tegen Brazilië nog wat Italiaans verdedigen geleerd. Dat houdt in: kort op de man spelen, af en toe trekken en duwen om hem uit balans te halen. Ik heb tegen Van Nistelrooy gezegd dat mijn strijdplan klaarligt voor volgende week zondag als we tegen PSV spelen.

,,Mijn voetbalkwaliteiten heb ik van m'n moeder geërfd. Zij was een van de oprichters van het damesvoetbalteam in de kerkelijke vereniging van Rouveen. Daaruit is in 1971 de sportclub ontstaan waarvoor ook mannen gingen voetballen. Te gek voor woorden dat damesvoetbal de toon moet zetten in zo'n christelijk dorp. Mijn moeder zei weleens: `Je moet véél harder en gemener worden'. Dat bedoelde ze natuurlijk niet zo letterlijk. Meer met trucjes als knijpen. Mijn ouders zijn nu apetrots op hetgeen ik heb bereikt.''

Met lede ogen ziet Konterman de normen en waarden vervagen in de maatschappij, dus ook in het voetbal. Verontwaardigd was hij toen in Enschede arbiter Jol werd gedwongen Twente-Feyenoord tijdelijk stil te leggen wegens grievende spreekkoren op de tribune. Konterman vindt dat de grens is bereikt. ,,Ik denk dat we gaan douchen als het weer voorkomt. Dan is het adieu en spelen we een andere keer wel verder. Met of zonder publiek. Het in mindering brengen van punten of boetes vormen geen reële oplossingen. Er moet nu eens een daad worden gesteld. Een wedstrijd tijdelijk staken heeft geen zin meer. De mensen die dat veroorzaken zijn er nog trots op ook. De tolerantie is te groot in de Nederlandse maatschappij. Het zou goed zijn als de sociale controle groter wordt en dat we elkaar eens op wat dingen gaan wijzen. Zelfs de kleinste club heeft tegenwoordig een hooligan-side. Heel betreurenswaardig.''

Geen kwaad woord wil Konterman horen over Jol. Hoewel uit de statistieken blijkt dat de arbiter de meeste wedstrijden wegens spreekkoren heeft stilgelegd. ,,Jol is een van de beste scheidsrechters van Nederland. Hij laat zich niet beïnvloeden door publiek, trainers of spelers. Wat er ook gebeurt, hij heeft overal lak aan en fluit gewoon zijn eigen wedstrijd. Dat soort scheidsrechters is er niet zoveel. De spelers hebben meestal meer respect voor zo'n arbiter. Door zijn rechtlijnigheid gebeurt het Jol vaker dat hij een wedstrijd moet onderbreken.''

Met het duel tegen MVV in Maastricht pakte Feyenoord gisteravond de draad weer op. Volgende week woensdag volgt in Londen tegen Chelsea het begin van een tweede blok Champions League-wedstrijden. Konterman erkent dat het met Feyenoord niet zo soepel loopt als vorig seizoen. ,,Toen was iedereen extra gretig. De meeste spelers hadden nog nooit een prijs gewonnen. In de competitie voelden we ons onoverwinnelijk. Het leek of er steeds een engeltje meereed in de bus naar het stadion. Zelfs als we met 2-0 achterkwamen wisten we dat het nog goed zou aflopen. Maar de mens verandert bij het behalen van een kampioenschap. We zijn niet zo hongerig meer. In de thuiswedstrijd tegen RKC, toen we vijf opgelegde kansen voor doel misten en verloren, is er iets geknakt. Sindsdien vond ik dat we elkaar niet meer door dik en dun steunden. We stroopten niet vaak genoeg met z'n allen de mouwen op. Enkelen dachten: met tachtig procent inzet lukt het misschien ook wel. De laatste weken ging het weer beter.''

Hij probeert te begrijpen waarom de Argentijnse spitsspeler Cruz, die met een vormcrisis worstelde, een beetje het lijdend voorwerp is geworden. ,,Ik vind het een prima jongen. Hij komt uit een andere cultuur. Ik heb hem weleens verrot gescholden in de wedstrijd voor zijn gedrag. Maar dat geldt ook voor andere spelers. Alleen ligt voor Cruz de lat hoger, zo redeneren bepaalde mensen. Aan hem hing een prijskaartje van tien miljoen gulden. Bovendien heeft hij te kennen gegeven aan het einde van het seizoen weg te willen. Dan zeggen de mensen: laat het dan maar eens zien. Er is veel onzin over ons geschreven. Over die papegaai (lek naar de pers, red.) bijvoorbeeld en ik zou het aan de stok hebben gehad met een medespeler. Je reinste kolder.''

Ondanks het overladen programma, heeft hij er fysiek nog niet echt doorheen gezeten. ,,Maar voetbal is niet alleen lichamelijk vermoeiend, ook geestelijk. Zeker een verdediger dient zich heel goed te concentreren op zijn tegenstander. Je moet concluderen dat Feyenoord heel moeilijk op twee, drie fronten tegelijk kan strijden. Met zo'n kleine selectie kun je niet even twee identieke elftallen opstellen zoals Barcelona. Voorlopig zal er voor Feyenoord niets veranderen. Er komt nu wat geld binnen door de Champions League, maar er is altijd nog een schuld van miljoenen die Feyenoord achtervolgt.''

Na Zwolle, Leeuwarden, Tilburg en Rotterdam hoopt hij dat het eindstation ergens in Engeland ligt. Het liefst zou Konterman volgend seizoen al naar zijn `beloofde land' willen. Concrete belangstelling was er deze zomer reeds van Real Madrid. Maar de Spaanse club schrok van de afkoopsom. Voorzitter Van den Herik vroeg tussen de 25 en 30 miljoen gulden voor de nijvere verdediger, die Feyenoord vorig jaar voor zes miljoen gulden van Willem II overnam. ,,Er moest een megabod komen, anders lieten ze me niet gaan. Ik hoop dat er volgend jaar makkelijker over wordt gedacht. Eerlijk gezegd zou ik dan graag op avontuur willen in Engeland. Ik besef dat ik vorig jaar met m'n volle verstand een vierjarig contract heb getekend. Het is aan mij er op het veld voor te zorgen dat er straks een club komt die mijn prijs wil betalen. Er moet een contract dat nog twee jaar doorloopt worden afgekocht. Het blijft natuurlijk koehandel. Honderd miljoen voor Vieri, tachtig miljoen voor Anelka. Ik vond het al veel dat Cambuur voor mij drie ton aan FC Zwolle moest overmaken.''

    • Erik Oudshoorn