Berlijnse Muur

In zijn column in NRC Handelsblad van 9 november schetst de heer Heldring een samenloop van oorzaken die in 1989 tot de val van de Muur leidden. Hierbij verdedigt hij de inmiddels vrij algemeen aanvaarde stelling dat ook de wapenwedloop aan de val van het communisme bijdroeg.

Eveneens vermeldt hij dat deze voortdurende wapenwedloop in West-Europa op steeds meer bezwaren stuitte, en dat de Sovjet-Unie hieruit lange tijd hoop putte. Welke ook de motieven zijn geweest waardoor de betogers bezield waren, schrijft Heldring, de massabetogingen tegen het neutronenwapen en de kruisraketten werden door de Sovjet-Unie als een teken van zwakte verwelkomd. Hij acht het daarom op z'n minst denkbaar dat deze protesten de afloop van de Koude Oorlog eerder vertraagd dan versneld hebben.

Een ander mogelijk effect van deze protesten verdient ook aandacht. Tijdens een bezoek aan de DDR in 1983 viel het mij soms moeilijk om burgers aldaar ervan te overtuigen dat in het Westen honderdduizenden mensen tegelijk de straat op gingen om te protesteren tegen de plaatsing van kruisraketten, zonder dat tegelijkertijd sprake was van een gerechtvaardigd vermoeden bij deze betogers dat het Westen deze raketten op korte termijn voor offensieve doeleinden zou gaan gebruiken. In hoeverre deze nervositeit in het Oostblok gemeengoed was, weet ik niet.

In elk geval verdient ook de hypothese, dat het juist de massale protesten van de vredesbeweging waren die de dreiging van het bewapeningsprogramma van Reagan naar het Oosten toe psychologische geloofwaardigheid verschaften, serieuze overweging.

    • C. van Liere