Zieke Craxi wil terug naar Italië als vrij man

Nu in Italië het tij lijkt gekeerd voor verdachten van corruptiezaken, ruikt oud-premier Bettino Craxi, die jaren geleden naar Tunesië vluchtte, zijn kans. Hij wil terug naar huis.

Kunnen ernstige hart- en nierproblemen veroordelingen wegens corruptie ongedaan maken? Dat is het centrale thema van een slepend politieke feuilleton in Italië over schuld en boete, over medelijden en vergeving.

De hoofdpersoon ligt in een ziekbed in Tunesië: Bettino Craxi, de voormalige premier die toen de smeergeldonderzoeken te dicht in zijn buurt kwamen, het land uit vluchtte naar zijn vakantievilla in de badplaats Hammamet. Hij is daarna in twee corruptiezaken bij verstek veroordeeld. Twee andere zaken lopen nog.

De voormalige socialistische leider lijdt al jaren aan suikerziekte, maar zijn toestand verslechterde vorige maand ineens. Zijn vertrouwensarts kwam over uit Milaan en constateerde dat hij twee bypasses nodig heeft. Nader onderzoek moet uitwijzen of Craxi ook moet worden geopereerd aan zijn nier, maar duidelijk is wel dat er betere plaatsen zijn dan Tunesië om deze operaties te ondergaan. Italië bijvoorbeeld.

,,Ik denk dat de geachte afgevaardigde Craxi, die ernstig ziek is, het recht heeft om de best mogelijke medische behandeling te ondergaan,'' zei premier Massimo D'Alema zondag. ,,Als hij wil terugkeren naar Italië, zou het fair zijn om hem dat toe te staan.''

Craxi ruikt zijn kans. Oud-premier Giulio Andreotti, vroeger een politieke bondgenoot, is in twee processen vrijgesproken van de beschuldiging dat hij banden heeft gehad met de mafia. Deze vonnissen worden aangegrepen voor pogingen om de recente geschiedenis van mafia- en smeergeldschandalen te herschrijven. De Linkse Democraten van D'Alema, de voormalige communisten, zijn in het nauw gedreven omdat het Mitrochin-archief herinnert aan de nauwe banden die zij jarenlang hebben gehad met Moskou. En D'Alema zelf riep zaterdag dat voorkomen moet worden dat bij de nieuwste generatie het beeld ontstaat dat Italië in de halve eeuw na de oorlog is geregeerd door een bende dieven en moordenaars.

Ik kom alleen als vrij man terug, liet Craxi weten. Via zijn zoon Bobo en zijn advocaten en via dagelijkse faxen naar de Italiaanse media beweert Craxi dat hij in feite een politieke balling is. De officiers van justitie die hem hebben vervolgd en de rechters die hem hebben veroordeeld, zouden zich hebben laten leiden door politieke motieven. Er is geen boete te doen, want er is geen schuld. Woensdag faxte Craxi zelfs dat hij bij niet nader genoemde internationale organisaties zal protesteren, om ,,respect te verkrijgen voor mijn rechten en voor het recht, die me systematisch ontzegd zijn in mijn land. Ze hebben me als een van de ergste misdadigers ter wereld behandeld.''

Na de foto's van Craxi op zijn ziekbed heeft de justitie twee concessies gedaan. De twee arrestatiebevelen in verband met nog lopende zaken zijn ingetrokken. En de veroordelingen in corruptiezaken zijn omgezet in huisarrest dat hij zou mogen uitdienen in een Milanees ziekenhuis.

Het gaat Craxi niet ver genoeg. Met zijn ouderwetse strijdlustigheid laat de 65-jarige weten dat de vonnissen moeten worden ingetrokken. Politieke vrienden roepen om de paar uur dat het schandalig is zoals Craxi wordt behandeld. Want het doel van Craxi en van een groep mensen die meeliften op zijn zaak omdat zij er ook voordeel uit hopen te slaan, is geen humanitaire geste naar een zieke oude man. Zij willen in feite een politiek gebaar: dat er een streep wordt gezet door de mafia- en smeergeldschandalen die het land midden jaren negentig op zijn kop hebben gezet. Met de problemen met zijn gezondheid als wapen probeert Craxi nu de geschiedenis te herschrijven in zijn voordeel.

    • Marc Leijendekker