UvA laat leerstoel letterkunde leeg

De Universiteit van Amsterdam doet het voorlopig zonder hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde. Vorige week ging prof.dr. W. van den Berg met emeritaat. Hij wordt de komende twee jaar niet opgevolgd omdat de faculteit Geesteswetenschappen van de UvA moet bezuinigen.

Volgens prof.dr. K. van der Toorn, de decaan van de faculteit, heeft de universiteit bij de leerstoelgroep Moderne Nederlandse Letterkunde meer personeel in dienst dan de begroting eigenlijk toelaat. De laatste tien jaar is het aantal studenten Nederlands flink gedaald. ``Overal waar sprake is van overbezetting, bevriezen wij leerstoelen gedurende twee jaar'', zegt Van der Toorn. ``Daarvan wordt alleen afgeweken als het onderwijs in gevaar komt of als er zwaarwegende academische redenen zijn om toch meteen iemand te benoemen. Moderne Nederlandse Letterkunde is natuurlijk niet de eerste de beste leerstoel. We zijn van plan zo snel als we kunnen weer iemand aan te nemen, maar we verkeren in de gelukkige omstandigheid dat we wel een persoonlijk hoogleraar van zeer grote kwaliteit hebben.'' Deze zomer werd negentiende-eeuw specialiste Marita Mathijsen, die al jaren bij de Amsterdamse universiteit werkt, tot persoonlijk hoogleraar Moderne Letterkunde benoemd, maar persoonlijk hoogleraren worden per definitie niet opgevolgd.

Van den Berg toonde zich in het universiteitsblad Folia verbolgen over de handelwijze van zijn bazen. ``Het vervult me met grote droefheid en nog altijd met verontwaardiging. Ik ken de noden van de faculteit, maar het besluit om mij niet te laten opvolgen kwam aan onder de gordel.'' Hij hoopt dat de faculteit nog terugkomt op haar `heilloze besluit'. Hoe lang de UvA een lege leerstoel moderne letterkunde houdt, weet decaan Van der Toorn nog niet zeker. ``Het hangt van de hele personeelsbezetting af, maar ik hoop dat we over twee jaar weer iemand kunnen benoemen.''

Uitgevers dringen rond De Hel

`De Hel', het bekendste deel van Dante Alighieri's Divina Commedia, wordt het meest vertaalde boek van de millenniumwisseling. Vorige maand verscheen een geïllustreerde vertaling bij de Nijmeegse uitgeverij SUN, in de lente komt de Primavera Pers met een tweetalige editie en bij Athenaeum, Polak en Van Gennep verschijnt na de zomer een luxe editie van de hele Goddelijke Komedie.

Het boek van SUN bevat naast een vertaling in terzinen ook een overzicht van oude en moderne op Dante geïnspireerde kunst. ``De vertaler was al tien jaar met het project bezig'', zegt J. van de Wiel van SUN. ``De laatste twee jaar zijn wij erbij betrokken.'' Behalve een vertaling bevat de SUN-uitgave ook een uitgebreid notenapparaat. Van de Wiel: ``Er is de afgelopen jaren zeer veel over Dante gepubliceerd wat via Internet ook heel snel is verspreid. Misschien dat daarin de reden voor de grote belangstelling schuilt.''

De kleine Leidse uitgeverij Primavera heeft wel even overwogen de Dante-vertaling af te blazen, zegt E. de Regt. ``We hadden echter al afspraken met de vertaler en daar wilde ik me aan houden. Omdat wij een tweetalige editie maken, geeft de vertaler zich helemaal bloot. Iedereen kan zien wat hij heeft gedaan. En er zijn veel verschillende manieren om werk als dat van Dante te vertalen.''

De volledige Goddelijke Komedie van Athenaeum, Polak en Van Gennep verschijnt als laatste in de rij, maar Mark Pieters van de uitgeverij vreest niet dat de markt al verzadigd zal zijn. ``Wij hebben als enigen de hele Divina Commedia in een literaire vertaling. De tekst is af, er wordt alleen nog aan geschaafd.'' Het boek komt in dezelfde prestigieuze reeks waarin de uitgeverij de afgelopen jaren Cervantes' Don Quichot en Ludovico Ariosto's Orlando Furioso publiceerde. Overigens is de bij uitgeverij Ambo verschenen vertaling die Frans van Dooren in 1987 van De Goddelijke Komedie maakte ook nog steeds verkrijgbaar.

Pocket uit de handel wegens portret

Uitgeverij Maarten Muntinga heeft de Rainbow pocket Meestal vergaat de wereld om 9.00 uur van Christie Hofmeester uit de handel gehaald nadat de schrijfster en uitgeverij Podium hadden geklaagd over het omslag, waarop de auteur tegen haar zin groot en in ogenschijnlijk depressieve toestand op is afgebeeld. Hofmeester wil niet zo nadrukkelijk de indruk wekken dat zij de hoofdpersoon is van haar – overigens autobiografische – roman.

De reeks Rainbow pockets bestaat uit heruitgaven van boeken die eerder bij andere uitgevers zijn verschenen. Hoewel de omslagen volledig onder de verantwoordelijkheid van Muntinga vallen, wordt daarover normaal gesproken overlegd met de oorspronkelijke uitgever. Dat is door een vergissing nu niet gebeurd. Joost Nijsen van Podium, eerste uitgever van het boek, is tevreden over de wijze waarop Maarten Muntinga heeft gehandeld. ``Ze hebben het netjes afgewikkeld. Ik schrok me een ongeluk toen ik het boek binnenkreeg. Met dit omslag lijkt het een egodocument waarin iemand zijn verleden van zich af praat, terwijl het een literaire roman is van iemand die nog wel meer zal schrijven. We hopen volgend jaar met een nieuw boek van haar te komen.''

Volgens W. Veenhuis van uitgeverij Maarten Muntinga is er in de produktie van de pocket een `bedrijfsongeval' gebeurd. ``Er is geen contact met Podium geweest over het omslag. Wij meenden een juist omslag gemaakt te hebben, met de beste kansen op een grote verkoop. Het boek is besproken en Christie Hofmeester is in het programma van Paul de Leeuw op televisie geweest. Als wij echter van deze sterke bezwaren hadden geweten, hadden we het niet gedaan.''

Waarschijnlijk komt er voorlopig geen tweede druk van Meestal vergaat de wereld om 9.00 uur. Veenhuis: ``Dan moeten we een nieuw boek maken in een grote oplage en dat weer opnieuw aan de boekhandel aanbieden. Onze planning zit echter al vol tot en met het jaar tweeduizend. Daar kunnen we niet een boek uithalen.'' Hoeveel exemplaren van het boek zijn verkocht, kan de uitgever niet zeggen. ``Dat weten we pas als we de onverkochte exemplaren van de boekwinkel terugkrijgen.'' Overigens is de oorspronkelijke uitgave van Podium nog steeds leverbaar.

    • Arjen Fortuin