Brussels recht

NEDERLAND BOTST op tegen de grenzen van de soevereiniteit als lidstaat van de Europese Unie (EU). Steeds vaker blijken nationale overwegingen doorkruist te worden door Europese afspraken. Maar in het politieke discours is dat nauwelijks doorgedrongen. Sterker, het speelt zelden een rol. Het gevolg is dat Nederland vrolijk palavert over van alles en nog wat zonder te beseffen dat de EU verregaande regelgeving heeft opgesteld, die voorrang geniet boven nationale afspraken. Niet alleen wat betreft de interne markt maar, na het Verdrag van Amsterdam van 1997, op steeds breder terrein.

Een greep van de onderwerpen die de afgelopen weken de politiek hebben gedomineerd, maakt dit duidelijk. De NS mag van de EU niet zomaar een onderhands bod uitbrengen op een internationale verbinding zoals de hogesnelheidslijn. Daarvoor moet een Europese aanbesteding worden opengesteld. Nederland kan de Europese habitatrichtlijn en de vogelrichtlijn niet negeren bij een besluit over gasboringen in de Waddenzee. De privatisering van de stroombedrijven (gisteren werd de verkoop van elektriciteitsproducent Epon aan het Belgisch/Franse Electrabel bekend) is een uitvloeisel van de Europese liberalisering van de elektriciteitsmarkt. Ook de aardgassector staat verregaande marktliberalisering te wachten.

Dat het ernst is met deze liberalisering, blijkt uit de stappen die de EU tegen Frankrijk overweegt. Als de Fransen blijven bij hun weigering hun wetgeving aan te passen, dreigt de Europese Commissie met juridische maatregelen. De Franse houding steekt eens te meer omdat het Franse stroombedrijf Electricité de France wel actief is op andere Europese markten, maar buitenlandse bedrijven niet op de Franse markt worden toegelaten. Sommige landen overwegen daarom boycotacties tegen stroom uit Frankrijk. Anderzijds is Duitsland in hoog tempo begonnen zijn energiemarkten open te gooien.

OOK OP ANDERE gebieden krijgt Nederland met de Europese regelgeving te maken. Enkele jaren geleden was er de Securitel-rel over niet aan Brussel gemelde regels. De afgelopen maand heeft nieuwe voorbeelden te zien gegeven. De EU vordert een deel van de uitbetalingen voor de bestrijding van de varkenspest terug omdat het ministerie van Landbouw zich niet aan de EU-richtlijnen heeft gehouden. De voorzitter van de Europese Commissie, Prodi, vindt dat de afspraken van de jongste Eurotop in Tampere zich moeten vertalen in aanpassingen van het Nederlandse drugsbeleid. Het vreemdelingenbeleid kan zich niet als een nationale hobby blijven ontwikkelen.

Het is de hoogste tijd dat in het publieke debat deze Europese dimensies nadrukkelijker naar voren komen. Anders loopt Nederland het gevaar dat de besluitvorming keer na keer overstemd wordt door `Brussel'.