Big Brother, maar dan boeiend

In de Belgische versie van Rad van Fortuin gaf een kandidaat ooit, met de letters W..ST..NV.S voor de neus, het antwoord: ,,woestijnvis''. Het productiehuis dat naar deze onsterfelijke flater genoemd is, verzamelt de meest getalenteerde groep tv-makers die Vlaanderen ooit gekend heeft. Woestijnvis tekende onder meer voor Onvoorziene Omstandigheden, Schalkse Ruiters, Alles Kan Beter: kwaliteitsamusement, dat bovendien het brede publiek aanspreekt.

Ook Nederlandse televisiemakers kregen dat in de gaten. Maar bij de transplantatie van deze Vlaamse successen naar de Nederlandse markt deden zich afstotingsverschijnselen voor. Rob Kamphues' versie van De XII Werken van Vanoudenhoven was zwak, en wat RTL4 bakte van Schalkse Ruiters zonder meer beschamend.

Dat er geen vloek rust op Woestijnvis in Nederland, kan de AVRO nu bewijzen met de Nederlandse versie van Wie is... De Mol? Die combinatie van spel en real life-soap hield vorig jaar negen weken lang twee miljoen Vlamingen aan het beeldscherm gekluisterd. Weinigen wilden een aflevering missen van de avonturen van tien onbekende vrijwilligers, op reis in Zuid-Frankrijk. Door met de hele groep allerlei uitdagingen te overwinnen, konden ze geld verzamelen in een pot. Eén van de tien was echter een `mol', een verrader die ongemerkt trachtte de proeven te saboteren. Om de twee dagen moesten de deelnemers per computer gokken naar de identiteit van de mol. Wie er het verst naast zat, moest de groep verlaten. Wie op het einde overbleef samen met de mol, won de hele pot.

Achterdocht en kameraadschap gingen hand in hand. Op bedrijven en scholen werden weddenschappen afgesloten, de websites met geruchten en theorieën schoten als paddestoelen uit de grond, fanclubs werden opgericht. Kortom: Big Brother avant la lettre.

Sommige proeven leverden onsterfelijke televisie op. Zoals de opdracht om met zijn allen te bunjeejumpen van een brug over een ravijn: één weigeraar – de mol zelf misschien? – en er kwam geen frank in de pot. Met zo'n test kom je natuurlijk gevaarlijk dicht in de buurt van toestanden als Now or Neverland. Maar de menselijke aanpak hield De Mol steeds aan de juiste kant van de grens met sensatie en uitbuiting.

Vanaf vanavond presenteert Angela Groothuizen de Nederlandse versie, een peperduur project omdat voor Australië gekozen werd. We zullen dus de volgende weken wellicht koraalriffen, jungle, woestijn en bergstromen krijgen, krokodillen en kangoeroes: Het grote avontuur, kortom. Maar die grote dosis actie is niet de enige reden waarom De Mol veel betere televisie oplevert dan Big Brother. Belangrijker is dat de kandidaten interessant zijn. Een barkeeper en een jonge vrouwelijke arts, een zwarte manager van een uitzendbureau en een edelsmid, een schuchtere studente en een kleuterleider van 52, enzovoort: mensen die je wilt leren kennen, veel meer dan het allegaartje jong, saai en hetzelfde in Almere.

Er kleeft maar één risico aan deze outdoor-thriller. De mol mag niet door de mand vallen, of ontmaskerd worden in het vaderland. Vorig jaar vergalde De Morgen voor haar lezers het plezier met een ,,onthulling'' net vóór de laatste aflevering. Hopelijk voelt zich in Nederland niemand geroepen tot dit soort onderzoeksjournalistiek.

Wie is... De Mol? Ned.1, 21.35-22.30u.

    • Steven de Foer