Valse keuze tussen onderwijs en kinderarbeid

Mijn artikel over het faillissement van de lobby tegen de kinderarbeid (in NRC Handelsblad van 19 oktober) heeft veel afkeurende reacties opgeleverd. Daarom nog een poging tot verduidelijking. Natuurlijk is onderwijs van het grootste belang voor kinderen. Overleven echter is nog belangrijker. Werk en onderwijs sluiten elkaar ook helemaal niet uit. Bijna de helft van alle werkende kinderen gaat ook naar school. Deze kinderen spelen het klaar om te overleven dankzij hun werk, en werken tegelijk aan een betere toekomst door het onderwijs. Door deze kinderen hun mogelijkheid tot werk te ontnemen, ontneem je ze ook hun mogelijkheid om te investeren in hun eigen toekomst.

We kunnen daarom beter kinderarbeid accepteren en onze energie gebruiken om de omstandigheden waarin deze kinderen werken, te verbeteren. Waar het natuurlijk echt om gaat is die andere helft van de werkende kinderen, waarvan er veel niet naar school mógen van hun `eigenaren' ook al staat er een school om de hoek.

In reacties is gesteld dat kinderarbeid in Nederland is uitgebannen door wetgeving, met name door het kinderwetje van Van Houten. Maar kinderarbeid is in Nederland uitgebannen door een verhoging van de welvaart. De lonen werden hoog genoeg om kinderen naar school te kunnen laten gaan. En pas toen Nederland zover was, kon de kinderwet genoeg steun krijgen om aangenomen te worden en de laatste excessen uit te bannen.

Kinderarbeid is onverbrekelijk verbonden met armoede. Zolang de rijke landen niet bereid zijn om hun welvaart te delen, en het verschil tussen arme en rijke landen zelfs elk jaar groter wordt, zullen steeds meer kinderen gedwongen worden te werken, gewoon om te overleven.

Nederlandse organisaties ijveren voor een `keurmerk' dat garandeert dat er geen kinderhandjes bij een product betrokken zijn. Voor het uitbannen van kinderarbeid lijkt dit echter een vrij zinloze actie. Want het overgrote deel van kinderarbeid, bijna 99%, betreft producten en diensten die uitsluitend voor de eigen, lokale markten, bedoeld zijn. De miljoenen huishoud-slavinnetjes en kinderprostituees, maar ook de kinderen op de visafslag en in de luciferfabriekjes hebben geen enkele hulp te verwachten van zo'n keurmerk. Werken aan producten voor de westerse markt is daarentegen wel vaak een van de veiligere en minst slecht betaalde vormen van kinderarbeid. Een veel gehoorde stelling dat je thema's als kinderarbeid nou eenmaal moet simplificeren ('kinderarbeid, groot verdriet'), want anders bereik je het publiek niet. Zelf ben ik er nooit van uitgegaan dat `het publiek' dom is.

Theo Knippenberg is verbonden aan ChildRight Worldwide.

    • Theo Knippenberg