Leninwerf

Kazimierz Rozkwitalski (67) laat de naam rollen op zijn tong. ,,Inge Zimmermann, 180 procent nazi!'' Zij timmerde tussen 1939 en 1944 het Duits in zijn jongenskop, en het zit er nog steeds. Geen woord Pools mocht er in Dantzig vallen. Hij laat me de oude Leninwerf zien, nu de Stocznia Gdankska S.A.Een enorm monument van roestvrij staal, ankers en kruisen pepert ons in: dit is een historische plek. Hier hield de onbekende elektricien Lech Walesa zijn eerste toespraken, hier begon de ondergang van een heel imperium. Er hangt nog één verfomfaaid spandoek.

Waarom lukte het uiteindelijk in Polen? ,,Polen was veruit het grootste'', zegt Kazimierz. ,,Het had twee-, driemaal zoveel inwoners als Hongarije, of de DDR.'' Dan was er de machtige kerk. Het sterke Poolse patriottisme. De zwakke communistische traditie. ,,Het regime liet altijd gaatjes. Voor ons, gewone arbeiders, waren de jaren zeventig achteraf misschien wel de beste.''

En nu? We lopen door de natte sneeuw over de werf, een stad op zichzelf. ,,Vijftien jaar geleden was het vol schepen en arbeiders. In de haven werkten toen 30.000 man. Nu nog 3.000. Van de 17.000 arbeiders van de Leninwerf zijn er hooguit 2.000 over.''

Het gras is hoog opgeschoten, veel bakstenen loodsen staan leeg, verroeste spoorrails lopen van de ene struik naar de andere. Een grote kraan komt bellend aanrijden, om een hoek verschijnt een locomotief, er wordt gelast en gestraald. Het is geen vergane glorie die je ziet, eerder een langzaam wegsmeltende verleden tijd. ,,Tod'', mompelt Kazimierz, ,,Tod'' – zoals hij dat van juffrouw Inge Zimmermann leerde.

    • Geert Mak