Het troetelgehalte van kikker en vlieg

Met de feestdagen voor de deur wordt het tijd om aan passende cadeaus te denken. En waarom geen mooi, oud sieraad, zo vlak voor de millenniumwisseling? Eeuwige dank zal de gever beschoren zijn. Wie niet kijkt op een paar honderdjes of duizendjes kan terecht bij de gerenommeerde veilinghuizen die hun mooiste exemplaren voor de `kerstveilingen' bewaren. Sotheby's Amsterdam bijvoorbeeld biedt een reeks antieke en hedendaagse sieraden aan. Ringen, oorhangers, colliers, armbanden van bekende en onbekende makers, manchetknopen, sierdoosjes en losse diamanten, ondergebracht in ruim vijfhonderd lots.

Op de omslag van de catalogus prijkt, bescheiden tegen een witte ondergrond, een van de hoogtepunten: een 20ste-eeuwse broche in de vorm van een lelie opgebouwd uit roze, blauwe en paarse saffieren (15 tot 17.000 gulden). In ongeveer dezelfde prijsklasse valt een Engelse `memento mori-ring' in goud en email, met een inscriptie uit 1677. Door motiefjes van een doodskop en beenderen is haar geweven, waarschijnlijk van een overledene, een destijds niet ongebruikelijk verschijnsel.

,,We nemen alleen sieraden in van goede kwaliteit'', zegt expert Daniel Girod, van oorsprong goudsmid. ,,Ze moeten met zorg zijn gemaakt. Dat zie je al aan de achterkant, aan de soldering en verder onder meer aan de techniek van de versieringen die typerend zijn voor bepaalde perioden. We werken hier met een team van onder meer edelsteendeskundigen en maken bij de beoordeling eigenlijk nauwelijks fouten.''

Een bijzonder onderdeel van deze veiling zijn de kruisen en crucifixen uit de collectie Kolisch. Leopold Leo Kolisch (1910-1997) was een Hongaarse zakenman die voor de oorlog naar Nederland uitweek. Hij was gefascineerd door kruisen en kocht ze waar hij maar kwam, in alle soorten en maten. Hij bouwde een indrukwekkende collectie op, waarvan het grootste deel vorige maand door Sotheby's is geveild. De sieraden komen apart aan bod op de juwelenveiling en zijn veelal getaxeerd beneden de duizend gulden. Er is een blauw Biedermeier-kruis met roze diamant bij, een Italiaans kruis uit ongeveer 1850 met mozaïekjes op microformaat van in stukjes geknipte glasdraden, een geometrisch art deco exemplaar en een 18de-eeuwse ring met in de glazen steen een waarschijnlijk in ivoor uitgesneden afbeelding van het laatste avondmaal. Sommige kruisen hebben minuscule compartimentjes waarin relieken werden bewaard.

Girod: ,,De kruisen geven een prachtig beeld van de verschillende stijlperioden door de eeuwen heen. Er zitten museale stukken bij, zoals een hanger uit ongeveer 1600, met religieuze teksten en een afbeelding van de heilige Sebastiaan. Dat is bijzonder, want de meeste sieraden die zijn overgebleven dateren van na 1750. Voor die tijd golden ze als betaalmiddel en werden ze vaak weer omgesmolten.''

Prijzen van sieraden zijn vrij stabiel en schommelen alleen wat onder invloed van de heersende mode. De antieke voorwerpen stijgen wel in prijs. Op dit moment zijn vooral de art nouveau en aanverwante stijlen uit de jaren twintig en dertig in trek. En dieren die men levend niet op het lichaam zou wensen als kikkers, vliegen en sprinkhanen blijken als sieraad een hoog troetelgehalte te hebben. Uit welke periode ook, succes is bij voorbaat verzekerd.

Genève en Londen zijn de belangrijkste centra voor de juwelenhandel. Londen is meer voor de exclusieve, antieke stukken van vóór 1880, terwijl Genève een publiek van filmsterren en oliesjeiks trekt met grote stukken vol glitter. Voor minder dan 20.000 gulden valt daar niets te verwachten. Wel in Amsterdam, dat zich vooral richt op de middenprijsklasse, op diamanten en `alles wat gek is', waaronder de modernste vormgeving. Deze is op deze veiling niet vertegenwoordigd, wel curiosa als een parel in de vorm van het Lam Gods (4800-5200 gulden) en een gouden ring waarop de herenliefde wordt bedreven (500-800 gulden). De experts verwachten dat alles bij elkaar ten minste 2,5 miljoen gulden zal opbrengen.

Veiling: 23 nov vanaf 10u30. Sotheby`s, De Boelelaan 30, Amsterdam. Kijkdagen: 19 nov. 10-20u, 20, 21 en 22 nov. 10-16u. Inl020-5502200.

    • Gerda Telgenhof