`Wij oude mensen moeten wijken'

Afgelopen weekeinde werd artistiek leider Ger Thijs van het Nationale Toneel aan de kant geschoven. `Waarom moet er in de toneelwereld altijd zo'n koningsdrama van gemaakt worden?'

,,Natuurlijk ben ik kwaad. Ik ben gewipt. Ik had op een elegante manier afscheid willen nemen, maar dit is hysterisch, overtrokken en dom'', zegt Ger Thijs, de artistiek leider van het Nationale Toneel in Den Haag die afgelopen weekeinde plotseling door zijn bestuur aan de kant werd geschoven. Collega Evert de Jager werd met onmiddellijke ingang tot algemeen directeur benoemd. Thijs: ,,Waarom moet er in de toneelwereld altijd zo'n koningsdrama van gemaakt worden?''

Ger Thijs (1947), die overigens officieel nog een jaar aanblijft als artistiek leider onder De Jager, zegt dat het deels zijn eigen schuld is: ,,Ik wilde zelf weg, maar pas over een tijdje. Ik wilde één regie per jaar gaan doen en verder een toneelschrijversinstituut opzetten. Dat heb ik tegen het bestuur gezegd. Ik kreeg meteen een wenk met een voorhamer: `Waarom ga je niet meteen?' Ik zei: `Ho ho.' Maar toen was het al te laat. Ik ben gevangen op mijn eigen woorden.''

Thijs bestuurde het Nationale Toneel samen met mede-artistiek leider Johan Doesburg, een totaal andere, jongere regisseur. Om de artistieke tegenstelling tussen de twee te overbruggen, werd vorige maand Evert de Jager aan de leiding toegevoegd. Volgens De Jager is de bemiddelingspoging mislukt en heeft Thijs daarom zelf gezegd dat hij weg wilde. Thijs: ,,Dat is een verkeerde voorstelling van zaken. Voor die bemiddeling is geen enkele moeite gedaan. Johan zit ziek thuis, ik heb hem in geen maanden gesproken, wij mochten hem niet bellen. En Evert is er net twee weken, hij heeft het niet eens geprobeerd.

,,Ik heb nooit een conflict gehad met Johan Doesburg. Voor de komende Kunstenplanperiode wilden we een groot aantal grote-zaalproducties maken voor de heropende Koninklijke Schouwburg, met een forse zaalbezetting van zo'n zeventig, tachtig procent. Je kunt echter geen groot publiek aan je binden als je het steeds een totaal ander toneelstuk voorschotelt. Om een consistent repertoire te krijgen, moesten Johans en mijn artistieke opvattingen dichter bij elkaar gebracht worden. Daarvoor heb ik Evert erbij gehaald.''

Volgens Thijs hoort zijn vertrek bij het opschuiven van een generatie: ,,Wij oude mensen moeten wijken voor de jongeren. Gerardjan Rijnders stopt als artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam, Art & Pro van Frans Strijards verdwijnt. En met literair criticus Carel Peeters, die onlangs opzij werd geschoven als chef boeken van Vrij Nederland, hebben ze precies hetzelfde uitgehaald als met mij.''

Ger Thijs heeft naar dit seizoen uitgekeken. Na jaren gebivakkeerd te hebben in een omgebouwd zwembad, `die vreselijke Regentes', keerde het Nationale Toneel in september terug in de geheel verbouwde Koninklijke Schouwburg in Den Haag. De schouwburg opende feestelijk met Oude mensen van Louis Couperus, in een regie van Ger Thijs. Nu zit Thijs met een `katterig' gevoel: ,,Ik werkte hard aan die Oude mensen en moest ondertussen de problemen rond De kersentuin oplossen, dat drie keer van regisseur wisselde. Nu blijkt er ook nog van alles mis te zijn aan de schouwburg. De ooit zo beroemde akoestiek deugt niet. Verder zat ik dus met een ambitieuze leider en een zieke compagnon.''

,,Ik ben zeven jaar geleden op dezelfde manier begonnen als Evert nu doet. Mijn voorganger Hans Croiset heeft ook een wenk met een voorhamer gehad. Het was hard werken, directeur en regisseur tegelijk te zijn. Al dat vergaderen en dat gezeik. En dan nog de politiek die het toneel vergiftigt. Nu ben ik verbijsterd, maar als u me over een paar maanden belt, ben ik waarschijnlijk een opgelucht man, en misschien wel een betere regisseur.''

    • Wilfred Takken