`Lenny' hindert en helpt Beatrix

De orkaan Lenny dreigt het resterende deel van het bezoek van koningin Beatrix aan de Nederlandse Antillen in de war te sturen, maar voegt er tegelijkertijd een extra dimensie aan toe.

Even waagde koningin Beatrix zich te dicht bij de woedende zee en een onverwachte golf spetterde haar nat. ,,Een welkomstgolf'', grapte iemand. De groene hoed van de koningin bleek niet bestand tegen de storm, die nu vrij spel had in het anders zo strakke kapsel. Daardoor zag Beatrix er lief uit. Nat als ze was, sprak ze gisteravond uitvoerig met door de orkaan Lenny getroffen inwoners van het plaatsje Boca Sami, gelegen aan de St. Michielbaai in het zuiden van Curaçao.

Eerder op de dag waren tientallen mensen in het dorpje door huizenhoge golven uit hun woningen verdreven. De zee sloeg enkele tientallen huizen kapot en bewoners brachten inderhaast hun huisraad in veiligheid. ,,Help ons'' en ,,leve de koningin!'', riepen ze gisteravond tijdens het spontane bezoek van de koningin aan de gedupeerden. Het is wat wrang, maar `Lenny' bracht gisteren teweeg wat tot dan toe had ontbroken aan dit koninklijk bezoek aan de Nederlandse Antillen: een massale en hartelijke ontvangst. De toegestroomde inwoners van Boca Sami waardeerden het verrassingsbezoek van Beatrix zozeer, dat ze spontaan in gezang uitbarstten, klapten en juichten, en haar handen grepen.

Hoewel de orkaan tweehonderd kilometer ten noorden van Curaçao langstrok, veroorzaakte de ongebruikelijke oost-westrichting van de storm een golfslag die gisteren de hele dag de zuidkust van het eiland teisterde. Bijna alle stranden van deze vlakke kust werden weggeslagen, terrassen en (weekend)huizen werden vernield, en twee inwoners van een ingestort huis werden gewond naar het ziekenhuis gebracht. Ook in Bonaire, dat vandaag op het programma van het werkbezoek van de koningin staat, werden hotels en pieren ernstig beschadigd. De vlucht naar Bonaire kon vanochtend gewoon doorgaan, maar de geplande wandeling van het koninklijk gezelschap langs de nieuwe zeepromenade en aansluitend een boottocht werden van het programma geschrapt. Het bezoek aan Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius staat op losse schroeven.

Het oog van `Lenny', een categorie drie-orkaan met windsnelheden van meer dan 160 kilometer per uur, zou vandaag tussen twee en vier uur lokale tijd (tussen zeven en elf uur vanochtend in Nederland) op tachtig kilometer zuidelijk van St. Maarten passeren. De voorgenomen vlucht rond half zes van Bonaire naar St. Maarten is afgelast.

Of de koningin later alsnog naar St. Maarten kan vliegen, hangt af van de eventuele schade daar. Niet zozeer de wind, maar de overvloedige regenval uit de staart van de orkaan – er wordt rekening gehouden met dertig centimeter neerslag – kan St. Maartens Juliana Airport voor dagen onbruikbaar maken.

[Volgens een woordvoerder van de Rijksvoorlichtingsdienst wordt vanavond een beslissing genomen over aanpassingen in het programma van de koningin. De woordvoerder zei dit vanmorgen in het Radio 1 Journaal.]

In Boca Sami op Curaçao moesten de bewoners van zo'n dertig huizen gisteren worden geëvacueerd. Overal langs de kust stonden mensen zich te vergapen aan het schouwspel van wind en golven: een storm als deze is er sinds 1954 niet meer geweest. ,,De materiële schade loopt in de miljoenen'', aldus een medewerker van het kabinet van de gouverneur. Niet alleen zijn boten, huizen, terrassen en pieren vernield, ook kunnen de weggeslagen delen strand het net op gang gekomen toeristenseizoen grondig verzieken. `Lenny' is de twaalfde orkaan in een seizoen waarvan deskundigen al voorspelden dat het een `rijk' orkanenjaar zou worden.

Doorgaans trekken orkanen, die zich ontwikkelen boven de Atlantische Oceaan, in noordwestelijke richting over de meer noordelijk gelegen eilanden in het Caraïbisch gebied. Curaçao, Aruba en Bonaire liggen buiten de zogenoemde hurricane alley. Maar Lenny is een uitzondering: de orkaan ontwikkelde zich boven de Caraïbische Zee en trekt van west naar oost. Lenny veroorzaakt door zijn ongewone koers een golfslag in de richting van de kust van Venezuela, die daar wordt weerkaatst en in omgekeerde richting de kust van Curaçao, Aruba en Bonaire bereikt.

Ook op Bonaire en Aruba veroorzaakten de hoge golven materiële schade. In Aruba werden zo'n dertig vissersboten vernield, hotelkamers aan het water moesten worden ontruimd, de weg langs de zuidkust lag bezaaid met stenen en moest worden afgesloten. Opvarenden van een catamaran die op de klippen sloeg, konden bijtijds gered worden. Ook op Aruba werden stukken strand weggeslagen. Maar volgens chef strandpolitie R. Damian gebeurt dat elk jaar in Aruba en zal het zand hier in een paar dagen terugkomen.

Op verzoek van de gezaghebbers van de eilanden zijn zo'n 45 manschappen van de Koninklijke Marine inmiddels geland op Saba, St. Eustatius en St. Maarten om de bevolking te helpen bij de voorbereiding op de orkaan en om de eventuele schade te herstellen.

Ook het fregat Abraham van der Hulst is op weg naar St. Maarten, waar nog geen maand geleden de orkaan José voor forse overstromingen en modderstromen zorgde. De kans op calamiteiten is groot. Het grondwater staat er nog steeds hoog; de capaciteit tot afwatering is dus gering.

`Lenny' is in kracht te vergelijken met de orkaan Luís, die in 1995 een miljoenenschade aanrichtte op St. Maarten. Ook Saba, dat vorig jaar veel schade leed van orkaan George en waar orkaan José aardverschuivingen in het regenwoud veroorzaakte, vreest nieuwe modderstromen.

Niet alleen de Nederlandse Antillen, ook de Dominicaanse Republiek en Haïti, Puerto Rico, de Britse Maagdeneilanden en de Franse overzeese gebiedsdelen Guadeloupe en Martinique liggen in het gebied waarvoor een orkaanwaarschuwing is afgegeven.

    • Edith Schoots