Ik kan een veter strikken

Het heeft er even naar uitgezien dat de klittenbandschoen het zou gaan maken. Kinderen die nog maar net hun veters konden strikken, waren er dol op. En ook gemakzuchtige oude heertjes. Maar nee, hij is weer op zijn retour. De oude schoenveter heeft de aanval glansrijk doorstaan. Echte schoenen worden nog steeds met veters gesloten: sportschoenen, bergschoenen, molières, gympen en brogues. Alleen bij schaats- en skischoenen heeft de veter terrein moeten inleveren. Het ziet er naar uit dat de veter nog wel een vierde millennium meekan.

Hoe kinderen vroeger een veter leerden strikken is een huiselijk geheim, maar tegenwoordig leren ze het op de basisschool. Ze krijgen daarvoor hun eerste diploma, het veterdiploma, en als het goed is kennen ze dan een `oud wijf met dubbele slipsteek'. (Een oud wijf is de schiemansterm voor een soort knoop en een slipsteek is een knoop die vanzelf losschiet als je aan het vrije einde trekt.)

Maar kennen is het juiste woord niet. Bijna niemand weet goed hoe hij zijn veters strikt. Het zijn de vingers, die het weten. Probeer maar eens een veter te strikken bij een ander. Daar moet je goed voor gaan zitten.

Mensen leggen twee soorten strikken in hun veters. Je hebt een strik die min of meer dwars op je schoen wil gaan liggen en je hebt een strik die eerder in de lengterichting ligt. De dwarse wordt meestal het mooist gevonden. De andere, in de lengterichting, oogt niet erg op de schoen.

De mooie strik blijkt vreemd genoeg als basis meestal een oud wijf te hebben; de andere is meestal een `platte knoop'. Je zou het omgekeerde verwachten omdat de platte knoop – ook zo'n schiemansterm – als de `goede' knoop geldt en het oud wijf als de verkeerde.

Een platte knoop maak je door eerst links over rechts te draaien en daarna rechts over links. (Of omgekeerd, eerst rechts over links en daarna links over rechts.) Een platte knoop is een mooie symmetrische knoop die redelijk sterk is. Een oud wijf maak je door tweemaal hetzelfde te doen: links over rechts en daarna weer links over rechts. (Of rechts over links en daarna weer rechts over links.) Het oud wijf ziet er rommelig uit. Het is een knoop die onder belasting meteen loslaat of juist vreselijk vast komt te zitten.

Veel mensen weten niet wat voor strik ze leggen. Om te weten wat voor strik je eigenlijk maakt, moet je de slipsteken wegtrekken aan de lussen (dus niet zoals normaal aan de vrije einden). Modelleer de knoop weer en kijk wat je vrijwel je hele leven al maakte: een platte knoop of een oud wijf.

Als je tot de mensen behoort bij wie de strik vaak loslaat, kun je – in plaats van de knoop strakker te leggen – eens overwegen een andere knoop te maken. Baseer je strik op de dubbele knoop in plaats van het oud wijf, al staat dat minder.

Een nieuwe strik in je veters maken is bijna net zo moeilijk als je handschrift veranderen. Het makkelijkst gaat het als je de onderste knoop andersom doet en daarna de bovenste (de dubbele slipsteek) gewoon als altijd. Wie de slipsteken andersom wil leggen, zal merken dat zijn vingers weigeren. Oude vingers leer je geen nieuwe kunstjes meer.

Niets is zo ergerlijk als een gebroken veter. Koop daarom altijd veters van goede kwaliteit. Die kosten meer, maar ze gaan veel langer mee. Platte veters blijven beter zitten dan ronde; ze knopen makkelijker. Een schoenmaker heeft meer soorten dan een supermarkt of warenhuis. Meet van tevoren de juiste lengte in centimeters. Niets is zo dom om thuis te komen met de verkeerde lengte. Het aantal vetergaatjes waar de veter voor geschikt zou zijn, zegt niet zoveel. Koop geen `oersterke' kunststof veters – die blijven absoluut niet zitten.

Aan het uiteinde van een nieuwe veter zit een mooi hard stukje, een soort hulsje van doorzichtig plastic waarmee de veter tegen rafelen wordt behoed en waarmee hij gemakkelijk door de vetergaatjes gestoken kan worden. Bij oude veters is dat hulsje vaak versleten, wat bijzonder onhandig kan zijn als de veter uit het bovenste vetergat is geschoten en je de veter er niet meer doorkrijgt. Een mooi uiteinde krijg je weer met blanke nagellak of met velpon. Als dat zo gauw niet voorhanden is, probeer dan kaarsvet.

Ten slotte nog een tip voor mensen die een arm of een hand gebroken hebben en hun veters niet kunnen strikken: bij de kruisverenigingen kun je stretch veters krijgen. Als die op de voorgeschreven wijze in de schoen worden geregen en goed worden gestrikt, trek je je schoen als een instapper aan.

    • Rob Biersma