`In de hoofden van de mensen is de aardbeving terug'

De Turkse stad Adapazari leek de schok van de aardbeving van augustus te boven te komen. Tot vrijdag een nieuwe aardbeving toesloeg.

Even leek het leven weer een beetje zoals vroeger. De mensen glimlachten weer, vertelt bioscoophouder Bülent Tastan van de Prestige Sinema Club in Adapazari. Om ze te laten schaterlachen, had Bülent de programmering van de bioscoop na de aardbeving van augustus, die grote verwoesting in Adapazari aanrichtte, aangepast: minder actiefilms en meer komedies. En het lukte. Weliswaar zag je een schaduw op het gezicht van de mensen als ze naar buiten liepen en het ingestorte pand tegenover de Sinema Club zagen, maar in de zaal waren ze weer even gelukkig. Tot vrijdag. De zaal zat vol toen de nieuwe aardbeving grote verwoesting aanrichtte in Düzce. Adapazari bleef min of meer gespaard, maar de grond schudde wel heftig. De mensen renden in paniek naar buiten. Toen de beving voorbij was, gingen ze weer naar binnen om de film af te kijken, maar aan hun gezichten zag je dat het onheil was geschied. ,,In de hoofden van de mensen is de aardbeving weer terug'', zegt Bülent. ,,Wordt Adapazari ooit weer zoals vroeger?''

Vroeger – het is een van de meest gebruikte woorden in Adapazari. Als het woord valt, hoeft niemand uit te leggen over welk `vroeger' het gaat. Want de geschiedenis van Adapazari kent maar één breuklijn, en dat is de aardbeving van augustus. Iedereen vecht om die te vergeten en het leven weer normaal te laten worden, maar het lukt ze niet. De goede oude tijd van voor de aardbeving komt nooit meer terug.

Ook Murat Melin Uzel had even de illusie dat het allemaal weer net werd als vroeger. Met zijn vader heeft hij een winkel voor meubels en tapijten aan een van de hoofdstraten van Adapazari. Hij werd zwaar getroffen door de aardbeving van augustus: de fabriek waar ze hun eigen meubels produceren, ligt in puin en een oom en twee van zijn neven overleefden de ramp niet. Toch had ook hij gesignaleerd dat de mensen in Adapazari langzaam opkrabbelden uit het zwarte gat van augustus. ,,Turken vergeten snel'', zegt hij in zijn winkel. ,,De zaken begonnen weer echt goed te lopen. De mensen gingen hun huizen weer opnieuw inrichten, we verkochten elke maand voor zo'n honderdduizend gulden.'' Tot vrijdag. Sinds de nieuwe aardbeving heeft Murat geen stoel meer verkocht. In een laatste poging om het tij te keren hebben zijn vader en hij maar een bordje voor het raam gehangen: wie nu meubilair koopt, hoeft maar eentiende cash te betalen, de rest mag in termijnen worden voldaan. Het bordje blijft hangen totdat de nieuwe aardbeving weer uit de hoofden van de mensen verdwenen is.

Maar of dat ooit gebeurt, is een open vraag. Want de grond blijft beven in Adapazari. Tussen de aardbeving van augustus en die van vrijdag waren er op zijn minst vijftien naschokken. Elke naschok was een plaagstootje van de natuur, een kleine herinnering dat het onheil elke seconde opnieuw kan toeslaan. De mensen in Adapazari hebben dat goed begrepen, weet Burcu Ay van verzekeringsbedrijf Anadolu Hayat Sigorta. Voor augustus vroeg ze aan alle klanten die langskwamen, of ze hun huis tegen een aardbeving wilden verzekerden. De mensen lachten wat als ze dat zei, maar de verzekering raakte ze aan de straatstenen niet kwijt. Sinds augustus loopt het storm, en sinds vrijdag is de belangstelling helemaal overweldigend. Helaas moet ze sinds de nieuwe aardbeving alle klanten teleurstellen: het Zwitserse bedrijf dat de verzekering aanbiedt, wil eerst een diepgaande studie laten maken van het gebied rond Adapazari om precies te weten hoe groot de kans op een nieuwe aardbeving is.

Ook zeilmaker Sinan van het bedrijf Gözde Branda weet dat de goede oude tijd in Adapazari nooit weer terug zal keren. Vroeger maakten ze parasols en tenten voor uitjes van scholen, maar sinds augustus hebben ze zich volledig op de aardbevingsmarkt geconcentreerd. ,,Vierentwintig uur per dag werken we om aan de vraag te voldoen.'' Een kleine tent kost 25 miljoen Turkse lira (ongeveer 110 gulden), maar voor een beetje gezinstent ben je toch al snel 90 miljoen (ongeveer 400 gulden) kwijt. Ook voor een betrekkelijk rijke stad als Adapazari is dat een hoop geld, maar de mensen komen toch. En sinds vrijdag komen ze al helemaal: meer dan 15 tenten heeft Sinan sinds de nieuwe aardbeving verkocht.

Komt het ooit weer goed in Adapazari? In zijn Prestige Sinema Club is Bülent aan een nieuw offensief begonnen om `zijn' Adapazari weer op de been te krijgen. Hij is geboren en getogen in de stad en – en in tegenstelling tot zoveel anderen die na de aardbeving van augustus opkrasten, wil hij blijven, wat er ook gebeurt. Hij heeft besloten om de inflatie in Turkije maar eens niet te volgen. De kaartjes voor de film zijn dus in feite goedkoper geworden. Drankjes en hapjes verkoopt hij nu in zijn café voor inkoopprijzen. Want de aarde mag dan blijven trillen, Bülent wil dat `zijn' Adapazari lacht. Wat er ook gebeurt.

    • Bernard Bouwman