Gevoelens

Woorden als `vrijheid', `democratie' en `heldenmoed' zijn vorige week gevallen, en namen zijn genoemd: Kohl, Bush, Gorbatsjov. Maar degenen die de Muur omverhaalden waren de Berlijners zelf, en hun gevoelens zijn heel wat gecompliceerder. Ze hingen in de regen op het Alexanderplatz, die gevoelens, op blaadjes die iedereen op een houten bord mocht prikken. `Het ging veel te snel', schreef iemand. `En er wordt nog altijd te snel gedacht.' Een ander: `Ik wens beter onderwijs en minder geweld. Ach, waren we nog maar in de DDR!' `Dat wens ik u van harte toe!' reageerde een derde woedend.

Wat is er gebleven? Aan de Bernauer Strasse zijn de laatste resten van de Muur gepromoveerd tot monument. Kenners horen nog taalverschillen tussen Oost- en West-Berlijns – veertig jaar is blijkbaar genoeg om een eigen accent te ontwikkelen. De laatste `goldene Hausnummer' – het DDR-insigne voor brave huurders – worden van de verveloze deuren geschroefd. Maar het vrolijke DDR-mannetje op de voetgangerslichten mag blijven, dat stapt maar door, rood, groen, het dondert allemaal niks.

Intussen verhuurde de Russische ambassade tot voor kort zaaltjes aan wie maar wilde, uit geldgebrek. Uitgever Wolf Siedler had er vorig jaar een boek gepresenteerd. ,,Het was al een onvoorstelbaar gezelschap dat daar zat, variërend van Weizsäcker tot de DDR-topspion Marcus Wolf. Maar toen kwam het buffet, na afloop. Binnen vijf minuten had het ambassadepersoneel alles opgegeten, ze hadden al tijden geen salaris meer gehad. Het was verbijsterend: dat was er geworden van onze overwinnaars!''

    • Geert Mak