Een beursrecord op kousenvoeten

Niks stilte voor het millennium. Het Damrak zorgde gisteren bij gezonde omzetten voor een nieuw beursrecord. Maar de voormalige sterren, die het vorige record veroorzaakten, deden er niet aan mee.

Rustig zou het worden, doodstil op de beurs. Elk jaar sluiten grote beleggers hun boeken tegen het jaareinde, wat zorgt voor terugvallende omzetten in december. De opmaat naar het jaar 2000 zou extra vroeg worden, gezien de mogelijke technische problemen in verband met de eeuwwisseling.

Van stilte is echter weinig te merken op het Damrak. In de maand november zijn tot nu toe de omzetten juist zeer hoog voor de tijd van het jaar. Organisatoren van feesten en partijen hadden het al gemerkt, en ook op de beurs dreigt het jaar 2000 een non-event te worden.

Dat de AEX-index juist bij flinke omzetten gisteren een nieuw slotrecord neerzette maakt die prestatie extra relavant. Bij lage omzetten is er meer kans op grote koersfluctuaties, en de bijbehorende extreme waarden. Maar de gezonde, levendige handel die het Damrak de laatste tijd laat zien suggereert een breed draagvlak onder beleggers voor het huidige koersniveau.

Dat neemt niet weg dat de AEX-index er toch 1 jaar, 3 maanden en 26 dagen voor nodig heeft gehad om het vorige record, 597,01 punten op 20 juli vorig jaar, te overtreffen.

Gisteren sloot de index op 599,71 punten, na even op 600,42 punten te hebben genoteerd. vanmorgen sneuvelde ook tussentijdse koersrecord van 600,65 van 21 juli `98, en steeg de AEX naar 602,35 punten.

Met het nieuwe slotrecord heeft het Damrak zich eindelijk bevrijd van de Azië-crisis, die in de late zomer en het najaar van 1998 genadeloos toesloeg op de Westerse beurzen en de AEX op 8 oktober terugwierp tot een waarde van nog maar 366,58 punten. Weliswaar vond vanaf dat dieptepunt een flink herstel plaats tot een piek van 583,66 punten op 6 januari van dit jaar, maar sindsdien schommelde de index tussen de 510 en 590 punten.

Het nieuwe recordslot wil niet zeggen dat er intussen niets is veranderd. De euro is flink weggezakt, van 1,12 dollar per euro naar 1,03 vanmorgen, en dat is in principe positief voor Nederlandse aandelen. De rentestand is, na een piek voor de kapitaalmarktrente vorige maand, dichtbij de rente van destijds. Dat geldt ook voor de korte-termijnrente.

Het internationale beursklimaat is duidelijk beter dan toen. Destijds vielen de records bij bosjes, en raakten alle grote beurzen in een malaise in de maanden september en oktober. Sinds het begin van dit jaar lopen de prestaties van de verschillende beurzen sterk uiteen. De Franse CAC-index staat op 31 procent winst, de Duitse DAX-index op 17 procent. Omgerekend in euro's staat het Dow Jones-gemiddelde op 33 procent winst, de Britse FTSE op 23 procent en de Japanse Nikkei op ruim 60 procent. Ook in hun lokale valuta gerekend maakten Tokio en New York een forse koerssprong.

Het Damrak blijkt, met een koerswinst van 11,4 procent sinds begin dit jaar, een middenmoter. Slechts weinig beurzen deden het minder: Madrid klom 5,7 procent, Milaan noteert onveranderd en in Brussel daalde de BEL-20 met 4,35 procent. Zo bezien is het opmerkelijk dat het record van de AEX-index nu pas is geboekt, en niet veel eerder. Dat ligt aan de smaak van de grote internationale effectenhuizen, die Amsterdam lange tijd als favoriet zagen in Europa, maar dit jaar massaal hun liefde aan Parijs hebben verklaard. Het ligt ook aan de samenstelling van de AEX-index zelf.

Groeiaandelen met een consistente stijging van de winst per aandeel, zoals de grote uitgevers, waren eerder de sterren van het Damrak. Maar in de `gegarandeerde winststijging' is de klad gekomen. Zowel Wolters Kluwer (min 13,6 procent sinds juli 1998) als Elsevier (min 41 procent) zijn uit de gratie. Dat geldt ook voor het groeiaandeel Aegon (min 10,7 procent) en de voormalige beursster Hagemeyer (min 43,8 procent). En de grote klap kwam anderhalve week geleden, toen beleggers begonnen te twijfelen of ook Unilever zijn winstontwikkeling per aandeel kan blijven volhouden. Unilever is sinds de zomer van vorig jaar in koers geduikeld met bijna 26 procent.

Het heeft even geduurd voor de koersstijging van de nieuwe sterren van het Damrak daar tegenop woog. Koninklijke Olie heeft de AEX flink geholpen, met een stijging van 20,9 procent tussen juli vorig jaar en nu. Dat geldt ook voor de aandelen die tegenwoordig tot de hightech-sector worden gerekend: KPN, Philips en ASML.

Intussen blijft het Damrak, met een koers-winstverhouding van 29, zeer hoog gewaardeerd, zodat beleggers zich moeten afvragen waar een eventuele verdere stijging van de AEX-index vandaan zou moeten komen. Als naar de combinatie van de koersval sinds vorig jaar en het gewicht in de AEX wordt gekeken, zullen dat vooral de zwaargewichten Unilever en Aegon moeten zijn.

    • Maarten Schinkel