De opening van China

DE BETREKKINGEN van de Volksrepubliek China met de rest van de wereld hebben een nieuwe wending gekregen. Het beginselakkoord dat de Verenigde Staten en China gisteren hebben gesloten over de Chinese toetreding tot de WTO, de wereldhandelsorganisatie, is een gebeurtenis op handelsgebied vergelijkbaar met de diplomatieke doorbraak die het bezoek van president Nixon aan voorzitter Mao in 1972 betekende. China, het volkrijkste land ter wereld en een land met een potentiële economische en geopolitieke uitstraling in Oost-Azië, zal zich aansluiten bij het stelsel van regels en afspraken die het internationale handelssysteem ordenen.

Dit is van immens belang. In de eerste plaats omdat het een einde maakt aan de uitsluiting van China uit het internationale handelsforum. Een enorme markt wordt geleidelijk opengesteld, en omgekeerd krijgt China betere toegang tot de rijke consumentenmarkten. Ten tweede omdat het lidmaatschap van de WTO een verdere liberalisering van de Chinese economie met zich zal meebrengen. De opening voor buitenlandse investeringen zal een bijdrage leveren aan de hervormingen van een toekomstige economische macht. Ten derde biedt het WTO-lidmaatschap een platform om klachten over oneerlijke handelspraktijken en schending van intellectueel eigendom te behandelen. Ten vierde legt het akkoord een basis voor bredere Amerikaans-Chinese betrekkingen, niet alleen op handelsgebied, maar ook op het terrein van diplomatieke en militaire samenwerking. Het Amerikaanse Chinabeleid is van cruciaal belang voor de veiligheid van Oost-Azië en de regio van de Grote Oceaan.

AAN DE OVEREENSTEMMING die gisteren is bereikt, zijn dertien jaar van onderhandelingen voorafgegaan. Toen in april een akkoord klaar lag, wees president Clinton dit op het laatste moment af. Deze afwijzing had naar het zich laat aanzien minder met inhoudelijke bedenkingen te maken, dan met de naweeën van het schandaal van Chinese atoomspionage in de VS en de argwaan in het Congres over de invloed van de China-lobby op Clinton.

De afgelopen week is zes dagen en nachten ononderbroken onderhandeld met politieke druk aan beide kanten op het allerhoogste niveau. En ook nu is de zaak nog niet beklonken. In China moet het bureaucratisch-economische complex zich de verregaande gevolgen van de Chinese deelname aan de regels van het wereldhandelsstelsel eigen maken. Dat zal tijd kosten. In de Verenigde Staten moet het Congres het onderhandelingsresultaat goedkeuren. De druk van het exportgerichte bedrijfsleven en de landbouw, beide voorstanders van de Chinese opening, is groot. Daar staan het verzet van de Amerikaanse vakbeweging, kritiek van de lobby voor de rechten van de mens en de scepsis van de Taiwan-aanhangers tegenover. Ook de Europese Unie zal zich in aparte onderhandelingen over de Chinese toelating tot de WTO moeten uitspreken.

Niettemin staat de WTO-bijeenkomst die eind november in Seattle wordt gehouden om een nieuwe wereldwijde ronde van handelsliberalisatie in te luiden, in een heel nieuw licht. Chinese toetreding tot de WTO is een stap in de richting van een werkelijk wereldwijd handelsstelsel.