Timerman

Jacobo Timerman is dood.

Zijn naam zal nog maar weinig mensen iets zeggen. De meeste kranten wijdden de afgelopen week slechts een paar regeltjes aan hem. Twintig jaar geleden zou dat anders zijn geweest. Toen was Timerman als hoofdredacteur van de liberale krant La Opinión de bekendste dissident van Argentinië, dat geregeerd werd door een meedogenloze militaire junta. Timerman werd door de militairen opgepakt, gemarteld en bijna drie jaar gevangen gehouden. Daarna schopte de junta hem het land uit.

Timerman vertrok naar Israel, waar ik hem in 1981 opzocht. Ik had een heilig ontzag voor de man. Moediger kon een journalist niet zijn. Hij had steeds zonder terughouding over de terreur in zijn land geschreven. Hij was de vijand van de rechtse militairen én van de Monteneros, de verzetsbeweging die hij `de fascisten van links' noemde. Er waren dagen dat hij van beide groepen dreigbrieven kreeg.

Timerman was zo iemand die vond dat je nooit moest berusten in terreur. Het bracht hem als jood in conflict met de joodse organisaties in Buenos Aires, die bleven zwijgen hoewel de terreur een sterke antisemitische onderstroom had. In de gevangenis was hij steeds als jood behandeld, vertelde Timerman me. Er hingen nazi-symbolen in de cellen, zijn ondervragers begonnen steeds over de zionistische samenzwering die hij zou leiden en zijn beulen riepen tegen hem: ,,Jood...jood...besneden lul.''

In 1978 had ik dr. Resnizky, leider van de joodse gemeenschap in Argentinië, vragen gesteld over een drie dagen durende ontvoering van zijn zoon. Resnizky probeerde die gebeurtenis te bagatelliseren. Timerman was er drie jaar later nóg verontwaardigd over. ,,Die jongen werd gemarteld en ondervraagd over de zionistische samenzwering van zijn vader'', zei hij. ,,En hij heeft u ook niet verteld dat er nog vier joodse jongens werden opgepakt waar nooit meer iets van is gehoord?''

Timerman kon heel verstandig praten over antisemitisme. ,,Ik zal niet proberen te verklaren waarom er antisemitisme is'', zei hij. ,,Dat kan niemand. Antisemitisme is een teken van het menselijk tekort. Waarom is er antisemitisme in een communistisch land en tegelijkertijd in een fascistisch en zelfs in een democratisch land? (...) Het enige wat ik kan doen, is een idee ontwikkelen over de manier waarop je antisemitisme kunt overleven. (...) Ik heb een conclusie bereikt: antisemitisme is daar waar de joodse gemeenschap stil blijft als ze wordt aangevallen. Ze houdt zich stil omdat ze bang is – dat is het beste bewijs dat het land zelf antisemitisch is.''

Hij is dood, maar mensen als Timerman leven in zekere zin altijd voort.

    • Frits Abrahams