`Ook in dansmuziek mag de ziel klinken'

Felix Buxton en Simon Ratcliffe zijn deejays met een missie: ze gaan de zielloosheid van electronische dansmuziek bestrijden met soul.

Ze behoren tot de meest gevraagde en best betaalde deejays ter wereld. Toch besloot het Engelse houseduo Basement Jaxx om op tournee te gaan met live-muzikanten, in het circuit dat traditioneel aan rockbands is voorbehouden. Hun debuutalbum Remedy werd deze zomer met gejuich ontvangen, als dance-cd van het jaar en zelfs als redding van de Britse popmuziek. Producers/muzikanten Felix Buxton en Simon Ratcliffe willen een remedie bieden tegen de zielloosheid van de meeste elektronische dansmuziek. ,,Als ik naar rock- of naar soulmuziek luister'', zegt Buxton, ,,dan klinkt de ziel van de muzikanten erin door. Wij willen aantonen dat je met dansmuziek evengoed een verhaal met een persoonlijke visie kunt vertellen.''

Tot de eerdere undergroundhits van Basement Jaxx behoorde het nummer Samba Magic waarin ze hun liefde voor Zuidamerikaanse ritmes lieten doorklinken. Op Remedy mengen ze computerbeats met reggae, disco en soul. Gastvocalisten Alma Duah en Blue James werden naar de studio gehaald om de singles Rendex-vous en Red Alert de gewenste bezieling mee te geven en met samples van KRS-One en The Selecter brengen Buxton en Ratcliffe een eerbetoon aan hun rap- en ska-helden. ,,Noem onze muziek liever niet eclectisch'', zegt Buxton, ,,want in de housemuziek wordt dat woord al gebruikt als er een saxofoonsolo aan een dance-track is toegevoegd. Wij zijn in eerste instantie vooral beïnvloed door Amerikaanse housemuziek die we artistieker en sexier vonden dan alles wat er in Engeland gemaakt werd. Langzaam maar zeker zijn daar ook andere stijlen ingekropen. Ons enige criterium is dat het soul moet hebben.''

Simon Ratcliffe is Nederlander van geboorte en verhuisde op zijn achtste naar Wales. Felix Buxton komt uit een streng Engels predikantengezin en mocht vroeger niet naar Top of the Pops kijken, om de verderfelijke invloed die er vanuit zou gaan. Hij herinnert zich dat hij viool moest spelen bij de Paasoptocht van de kerkelijke gemeente, terwijl zijn schoolvriendjes lange neuzen naar hem trokken. ,,Door die traumatische ervaring in mijn jeugd ben ik verleerd hoe ik noten moet lezen en speel ik alle keyboardpartijen puur op mijn gevoel. Toonladders zijn in het algemeen niet zo belangrijk bij de manier waarop wij muziek maken. In een explosie kan muziek zitten, of in het geluid van een auto die langsrijdt. De kunst is om geluiden zodanig samen te voegen dat er een coherent geheel ontstaat.''

Een beetje muzikaal talent en een beetje technisch inzicht waren voldoende om hun ideeën te verwezenlijken, zegt Ratcliffe, die zichzelf hooguit een matig gitarist vindt. ,,Computers zijn belangrijk, maar niet doorslaggevend. Wij gebruiken een tien jaar oude Atari, dus verwacht geen hi-tech in onze studio. Tegenwoordig is er zoveel mogelijk met computers dat het muzikale gedeelte soms helemaal over het hoofd wordt gezien. Verbeeldingskracht rolt niet automatisch uit een computerprogramma. Wij houden onze ideeën liever simpel dan dat we verstrikt raken in technische details.''

Al is `Jaxx' een afkorting van jack swing uit de Amerikaanse housemuziek, Basement Jaxx voelt zich meer verwant met recente ontwikkelingen in de Franse dansmuziek, omdat groepen als Daft Punk en Cassius een element van humor aan hun muziek durven toevoegen. Buxton: ,,Amerikanen zijn er altijd enorm op gespitst om cool gevonden te worden. Als er al een element van camp in een Amerikaanse productie zit, dan doet het mij denken aan een travestiet die zo perfect is dat je niet meer kunt zien dat het een travestiet is. Zó perfect dat het saai wordt.

,,Ook in de Britse dansmuziek heerst een tamelijk stijve mentaliteit, waarin humor uit den boze is. Onze cd begint met de woorden dumb-dumb-dumb, omdat we vinden dat leuke popmuziek best triviaal mag zijn. Niet dom, maar wel luchtig. Dat is wat ons aantrok in de skamuziek van groepen als Bad Manners en The Selecter. Het was vrolijk en een beetje cheesy, maar er ging heel veel levenslust van uit. We hebben een stukje uit On My Radio van The Selecter gesampeld in ons nummer Same Old Show, waarmee we willen aangeven dat je met bestaande ideeën een nieuwe richting in kunt slaan.''

Tot voor kort organiseerden Buxton en Ratcliffe wekelijks Basement Jaxx-clubavonden in de Londense wijk Brixton, waarbij ze zelf achter de draaitafels stonden. Inmiddels is hun ster als deejays en muzikanten zodanig gerezen, dat het niet meer realistisch is om die kleinschalige club-optredens te doen, zegt Buxton. ,,Mensen kwamen met steeds vastomlijndere verwachtingen, terwijl de aantrekkingskracht van die avonden voor ons juist zat in de vrijheid bij onze muziekkeuze. Naar het Jamaicaanse voorbeeld van een zogenaamd Sound System hebben we een paar deejay-shows gedaan met live-zang van Blue James, die op de plaat het nummer Red Alert zingt. Nu willen we nog een stapje verder gaan en alle muziek live op het podium brengen, met echte muzikanten en alles wat daarbij komt kijken.''

In tien jaar tijd is het concept van live-optredens drastisch veranderd, zegt Simon Ratcliffe. ,,Toen werd er opgewonden gereageerd als er geen drumstel op het podium stond en als er niet echt op een gitaar werd gespeeld. Nu kijkt er niemand meer van op als een optreden blijkt te bestaan uit een mannetje dat op een donker podium aan wat knopjes staat te draaien. Hoewel wij makkelijk op die manier op tournee zouden kunnen gaan, is het voor ons een uitdaging om de zaken wat ambitieuzer aan te pakken.''

Felix Buxton noemt The Prodigy als een dance-collectief dat het publiek consequent voor de gek houdt. ,,Ze rennen rond op het podium alsof ze het meest opwindende evenement aller tijden aan het organiseren zijn, maar ondertussen staat de muziek op een DAT-tape. Mijn ideale show bestaat uit een soort mengvorm, waarbij je live bespeelde instrumenten koppelt aan samplers en draaitafels. Als deejay weet ik hoe belangrijk het is om flexibel te zijn en te reageren op het publiek. Het gaat er niet om hoeveel hits je hebt of hoeveel goede liedjes je kunt spelen. Waar het wel om gaat, is dat je de opwinding in de zaal vast moet kunnen houden. Daarbij zijn alle middelen geoorloofd.''

Basement Jaxx: Remedy (XL Recordings/PIAS XL129). Concert 18/11 Paradiso, Amsterdam.

    • Jan Vollaard