Franse watersnood: steeds snel vergeten

De meeste Franse politici wekten de indruk dat de wateroverlast van dit weekeinde onontkoombaar was. De minister van Milieu durfde dat in twijfel te trekken.

Een jaar na de watersnoodramp in Vaison-la-Romaine van 1993 publiceerde het blad van de Franse Consumentenbond een lijst met 62 steden die permanent bedreigd worden door overstromingen. Het dossier zorgde voor een schok en een nationale discussie. Een paar weken lang.

Frankrijk verwijt zich bij iedere ramp, zoals die van het afgelopen weekeinde in de streek van Perpignan, Narbonne en Carcassonne, niet genoeg te doen aan het voorkomen van zware wateroverlast. Het lied is bekend. De minister van Milieu, de Groene voorvrouw Dominique Voynet, koos daarom voor een wat hardere aanpak dan men in tijden van rampspoed gewend is. Zeker als ten minste 27 doden zijn te betreuren.

,,Natuurlijk is dit een natuurramp'',zei de bewindsvrouw, ,,maar zodra de herinnering aan de catastrofe vervaagt, krijgen meer aardse overwegingen weer voorrang. Ik ken talrijke gevallen waar lokale bestuurders en ondernemers, die in tijden van nood alle heil van de staat verwachten, zich heftig keren tegen diezelfde staat wanneer die bijvoorbeeld bouwvergunningen aanvecht in gebieden met een hoog overstromingsrisico.''

Voynet stelde vast dat men minder dan tien, vijftien jaar geleden nieuwbouwwijkjes neerzet op plekken waar het water een uitweg zoekt bij heftige regenval. De botsingen gaan nu meestal over bedrijfsterreinen, winkels-met-grote-parkeerterreinen en waterzuiveringsinstallaties. De gemeentes vervloeken `Parijs' als de voortvarende burgemeester een strobreed in de weg wordt gelegd.

De minister van Milieu was de enige die dit realisme nog tijdens de crisis-uren tentoonspreidde. President Chirac, die op bezoek was in Marseille, reisde direct door naar het rampgebied en bemoedigde families van slachtoffers en hulpverleners. Ook minister van Binnenlandse Zaken Jean-Pierre Chevènement sloot iedere menselijke schuld in het zondvloeddrama van dit weekeinde uit.

De interessante vraag wordt of premier Jospin de kans die Voynet heeft gecreëerd zal durven aangrijpen. Een bak met geld is de eerste dagen genoeg, om mensen gerust te stellen dat hun keuken en hun straat weer worden gerepareerd. Daarna zijn meer subtiele oplossingen aan de orde. Burgemeesters van eerder getroffen dorpen vertellen nu dat zij studies hebben laten maken van te nemen preventie-maatregelen, maar die bleken meestal onbetaalbaar. En dat was dat.

Minister Voynet stelde met enige ecologische tevredenheid vast dat de tijd voorbij is van de dramatische maatregelen, het aanleggen van grote, betonnen dijken die de wateroverlast meestal verplaatsen naar stroomafwaarts. De rampen die Frankrijk de laatste tien jaar hebben getroffen (van Maas- tot Bordeaux-streek, maar meestal in het midden-zuidoosten) zijn deels onvoorspelbaar en niet te voorkomen, deels het gevolg van menselijk ingrijpen, en ook dan met moeite alsnog te voorkomen.

Wat rest zijn aanpassingen en betere evacuatieplannen. Wat dat betreft is men vandaag gelukkig bij een ongeluk. Météo France had tijdig voorspeld dat enorme watermassa's uit de lucht zouden gaan vallen. De Middellandse Zee was nog erg warm (20 graden), terwijl ijskoude lucht uit Rusland naar het zuiden stroomde. Dat moest een 'Cévenol-syndroom' (genoemd naar de bergketen die een belangrijk element van het Centraal Massief vormt) opleveren: de botsing van erg warme en erg koude lucht. Gevolg: helse regens, apocalyptische explosies van water en modder. Misschien moeten we meer ernst maken met de beperking van de CO2-uitstoot, klonk het vanmorgen op de Franse radio.

    • Marc Chavannes