Veel antieke oudheid op een nieuwe beurs in Bazel

In plaats van de TEFAF opent vandaag de eerste CULTURA. Zeventig stands, met schilderijen, auto`s, juwelen, maar vooral met torso`s, helmen en bronzen van Grieken en Romeinen.

De Zwitserse dochter van TEFAF Maastricht heeft haar eerste lustrum in Bazel niet gehaald. Even leek het erop dat TEFAF Bazel perfect in deze omgeving thuishoorde. Maar dit voorjaar zegden de Nederlanders, meteen na de beurs in Maastricht, Bazel pardoes op. Het samengaan van schilderijen - handelsmerk van de TEFAF - en objecten uit de antieke oudheid - kern van de Bazelse handel - werd steeds moeizamer. Bovendien bleef TEFAF toch een Fremdkörper, te ver weg van de Bazelse omgeving, aldus handelaren nu.

Inmiddels is het gat dat de Nederlanders achterlieten, snel weer opgevuld. Binnen een half jaar is een nieuwe organisatie opgezet en zijn nieuwe sponsors gevonden. En zo kan de CULTURA, met vertegenwoordigingen van zeventig kunsthandels, vooral uit Zwitserland, Duitsland en Engeland, vandaag zijn deuren openen.

Topkwaliteit is en blijft het kenmerk van de nieuwe beurs, die zich simpelweg afficheert als The World Art & Antiques Fair. Inderdaad is op geen enkele beurs ter wereld zo'n concentratie aan handelaren in stukken uit de antieke oudheid te vinden. Bazel, met zijn oudste oudheidkundige museum ter wereld, was in dit marktsegment altijd al sterk. Maar dit is dan de volledige `coming out': twintig, vaak overvolle stands met Egyptische, Griekse en Romeinse voorwerpen en sculpturen. Wie er te snel langs loopt, ziet de Griekse torso's, koppen en borstbeelden, in elkaar overvloeien. Een elite-etalage, een handig inkooppunt voor conservatoren en verzamelaars, en een genot voor de aandachtige kijker. Menig handelaar kijkt zelfs een beetje bezorgd naar de buren. Iets minder concurrentie had ook best gemogen.

Een grote publiekstrekker is de bronzen Poseidon bij Rupert Wace uit London. Het zeldzame bronzen beeldje is 1.30 meter hoog, stamt uit de derde eeuw voor Christus en is vrijwel ongeschonden gebleven. In 1976 kocht het pensioenfonds van de Britse spoorwegen het aan, om het vervolgens in bruikleen te geven aan diverse musea. Nu staat het voor ruim elf miljoen gulden te koop.

Aantrekkelijker geprijsd is een Egyptisch kattenkopje uit de eerste eeuw voor Christus. Het linnen kopje dat een gemummificeerde kat toebehoorde, kost 10.000 gulden. Esthetischer zijn de groenig bronzen, strak vormgegeven Griekse helmen, die bij meer dan één stand te koop zijn (ca. 75.000 gulden) en die als decoratief element in een eigentijds interieur niet hoeven te misstaan.

In de sectie precolumbiaanse en etnografische kunst is de stand van galerie Mermoz uit Parijs een rust voor het oog. Mexicaanse en Columbiaanse beeldjes staan elk afzonderlijk op een sokkel, als juwelen bijgelicht tegen een donkerrood decor. Een zittende, aardewerken sjamaan uit Mexico, gedateerd duizend jaar voor Christus, lijkt een kruising van een babyfiguur en een oude wijze man.

Ben Janssens uit Londen, bestuurslid van CULTURA, heeft als specialist in Oosterse kunst twee schitterende gele paarden met turkooise zadelkleden uit China geëxposeerd. Het geglazuurde en fijn gedetailleerde aardewerk, grafgiften, stamt uit de Tang-periode, China's gouden eeuw en moet 150.000 pond, ruim vijf ton, opbrengen.

Hoewel de CULTURA zich expliciet als beurs voor objecten profileert, zijn er toch ook schilderijen. Het accent ligt op de 20ste eeuw. Zo brengt Frans Jacobs uit Amsterdam klassieke modernen als Picasso, Matisse en ook een prachtige gouache van Egon Schiele, die zo'n drie ton moet opbrengen.

Enig in zijn soort - in de `Haute Jouaillerie' - is altijd Stefan Hemmerle uit München, een oud geslacht van edelsmeden. De ontwerper, wiens dierenbroches de dichtste bezetting aan diamanten ter wereld moeten hebben, maakt behalve de meest exuberante, ook de soberste sieraden. Voor een zwarte houten band, waarvan de uiteinden met diamanten zijn afgebiesd, wordt 140.000 gulden gevraagd.

Minstens zo spectaculair zijn de geëxposeerde auto's, zoals een Talbot uit 1950. Miljoenen waard, maar stuk voor stuk niet te koop. Met dit aanbod wil de beurs alvast een blik geven op het antiek van morgen.

Tussen de antiquiteiten staat verder nog een hedendaagse installatie van Niki de St Phalle, de weduwe van Tingueley en zeer geliefd bij het Zwitserse publiek. Het signaal is duidelijk. Deze beurs mag dan minder uitgebalanceerd zijn dan de TEFAF, alles wijst erop dat Bazel een organische verbintenis wil aangaan met deze CULTURA.

T/m 21/11. Open op werkdagen 11-20 uur, za. en zo. 11-18 uur.

    • Renske Heddema