India lijkt op een tropisch land in de herfst

Na de cycloon die twee weken geleden door India raasde, proberen de bewoners in de getroffen gebieden hun leven weer op te pakken. Maar de akkers zijn zilt, – en de politici denken alweer aan de volgende verkiezingen.

`Plant een boom – ze geven leven', zegt het voorlichtingsbord dat in een greppel is gewaaid. Duidelijker kan de boodschap niet, maar hij was er neergezet voor Zwarte Vrijdag, de nacht van de cycloon. Ongewild werd Jagatsinghpur die nacht omgebouwd van een dromerig boerendorpje op het platteland van India tot een bijenkorf van bosbouwers en houthakkers. Van mangobomen tot kokospalmen – vrijwel alle kruinen die het boerendorp vroeger sierden – zijn voor eeuwig neergehaald door windsnelheden die hier de 300 kilometer per uur te boven gingen.

De bomen die er nog staan zijn ontbladerd en dood; ze geven Jagatsinghpur voor het eerst in zijn bestaan het aanzien van een tropisch dorp in de herfst. ,,Met het hout dat we nu hebben kunnen we in elk geval een nieuw huisje bouwen'', zegt een houthakker cynisch terwijl hij met een kleine, botte hakbijl een gesneuvelde mangoboom te lijf gaat.

Terwijl reddingswerkers de afgelopen dagen nog enkele duizenden slachtoffers vonden in afgesneden, drooggevallen of weggevaagde dorpen langs de kust van Orissa zijn andere gemeenschappen al volop aan het werk om een nieuw bestaan op te bouwen. Tussen de lange rijen vrachtwagens die het getroffen gebied doorkruisen sjouwen in Jagatsinghpur, de hoofdstad van het district dat het zwaarst werd getroffen door de cycloon, vrouwen, mannen en kinderen af en aan met takkenbossen, boomstammen en andere materialen die bruikbaar zijn voor de wederopbouw van hun leven.

Veel keus hebben de bewoners niet. De meeste rijstakkers zijn onbruikbaar geworden door de zoute vloedgolven die Jagatsinghpur hebben overspoeld. Zoals de akker van Sumit Jagannath, een boer die op de dag van de wervelstorm zijn vrouw en twee dochters verloor. ,,Het duurt drie of vier jaar voordat hier weer iets gaat groeien – maar nog langer voordat wij deze ramp hebben verwerkt.'' Maar het leven gaat door, zegt Jagannath. Ook hij is aan het bouwen.

Eén van de voornaamste prioriteiten van de regering voor de wederopbouw is een omvangrijk ontziltingsprogramma waarmee het vruchtbare gebied in de toekomst weer kan uitgroeien tot de rijstkom van Orissa. Het voornaamste probleem is het geld. ,,Orissa heeft onvoldoende middelen om de miljarden schade zelf te betalen'', zegt Srimay Kar, hoofdredacteur van de Indian Express, een van de grootste dagbladen in India. ,,Behalve grote investeringen van de federale regering moeten de banken speciale leningen met lage rente uitschrijven voor de boeren. Als dat niet gebeurt blijft dit verwoeste land decennialang de armste deelstaat van India.'' Kar schat dat het 25 jaar gaat duren voordat de schade aan het milieu is hersteld.

In het centrum van Jagathsingpur vormt zich aan het begin van de middag een lange rij voor de benzinepomp. Honderden jerrycans staan als een rij dominostenen tegen elkaar tussen de benen van de wachtende bewoners. Kerosine om te kunnen koken is na voedsel en drinkwater het meest schaarse goed geworden. De 33-jarige Kanjit Srinath staat al drie uur in de brandende zon. ,,Het is cynisch hoe één dag miljoenen levens kan veranderen'', zegt Srinath, die nu langs de weg leeft onder een hutje van plastic zeil. ,,We leefden hier jaren van de wind, van de zee en van de rivier – nu hebben ze onze dorpen en akkers vernietigd.''

Terwijl veel dorpen in de opgedroogde streken nu dagelijks voedsel en drinkwater krijgen nemen de zorgen van de hulpverleners om de overlevenden toe. Niet alleen bestaat nog steeds het vermoeden dat het dodental zal oplopen tot boven de 20.000 of nog veel hoger, maar de vrees bestaat dat duizenden overlevenden op den duur zullen sterven aan ondervoeding en ziektes. In de stad Cuttack werden eergisteren vier gevallen van cholera bevestigd door een Indiase arts. Talloze mensen lijden aan diarree en drinken nog steeds van water dat is besmet door ronddrijvende karkassen en lichamen van menselijke slachtoffers.

De hulpverlening verloopt chaotisch. Hoewel de buitenlandse organisaties inmiddels volop samenwerken worden nog elke dag nieuwe ontdekkingen gedaan van stukken land die nog niet of nauwelijks zijn geholpen, door de omvang van de overstromingen achter de kust. ,,Droppings van medicijnen door het leger zijn goed bedoeld, maar het heeft natuurlijk weinig zin als de bevolking de gebruiksaanwijzing niet kan lezen'', zegt een Indiase hulpverlener. Hetzelfde geldt voor de verstrekking van waterzuiveringstabletten – de bewoners weten vaak niet of ze bedoeld zijn voor één, tien of 25 liter water, met alle gevolgen vandien.

De Indiase autoriteiten zijn inmiddels volop in politieke spelletjes verzeild geraakt. Ministers in New Delhi beschuldigen lokale bestuurders van diefstal van geld en hulpgoederen; de lokale autoriteiten beschuldigen de regering ervan de omvang van de ramp niet serieus te nemen. De ruzies lijken alles te maken te hebben met de deelstaatverkiezingen die begin volgend jaar worden gehouden in Orissa. De landelijke BJP-regering wil Orissa graag overnemen van de Congrespartij, die nu nog aan de macht is in Orissa. ,,Politici uit het parlement van Orissa verdringen zich tussen de vrachtwagens bij het uitdelen van voedselhulp om in deze kritische tijd te worden gezien door hun kiezers'', schreef een regionale krant gisteren.

,,We krijgen nu eten, medicijnen, politici, hulpverleners en journalisten uit de hele wereld'', zegt de houthakker die zijn mangoboom bijna in tweeën heeft. ,,De journalisten blijven hier twee weken, de hulpverleners acht weken en de politici twaalf weken. En dan? We zijn dan nog lang niet terug bij 29 oktober 1999.''

    • Rob Schoof