In immigratiedebat is `Auschwitz' misplaatst

De Tweede Kamer moet nuchter de kosten en baten van immigratie afwegen in plaats van elke discussie hierover te smoren met argumenten die betrekking hebben op de jodenvervolging, meent Maarten Huygen. Ook moet er een evenwichtiger verhouding komen tussen vluchtelingen en andere immigranten.

Zodra het onderwerp vluchtelingen ter sprake komt, raakt de natie in een morele kramp. Zo ook Manja Ressler die in deze krant van 10 november de protesten in Kollum en Elst vergeleek met jodenpogroms in Rusland en Oostenrijk. De media, ze noemde alleen mij met name, wakkeren die protesten aan. Xenofobie! Waarom grijpt het gezag niet rigoureus in, vroeg ze zich af. Zij was niet de enige.

Het is een oude reflex om als het om immigratiekwesties gaat meteen `Auschwitz' erbij te halen en asielzoekers uit te roepen tot aparte etnische groep, zoals joden in de Tweede Wereldoorlog. Het heeft niets met elkaar te maken.

Het houdt mij bezig omdat ik bijna 11 jaar in een fatsoenlijk immigratieland heb gewoond, namelijk Amerika. Nederland is een onfatsoenlijk, niet-immigratieland. Mensen van buiten de EU mogen niet naar binnen, tenzij ze zich voordoen als onderduikers. De opvangers willen na de oorlog goed zijn door alle immigranten te dwingen om zich voor te doen als politiek vluchteling en werkloos vijf jaar lang te procederen voor een verblijfstatus. Een immigrant moet medelijden wekken. Met desastreuze gevolgen. Terwijl wij een totale immigratiequote hebben die hoger is dan die in Frankrijk, Engeland, Amerika of Australië, is het leven van de eenmaal toegelaten allochtonen slechter dan elders. Ze staan alleen bekend als slachtoffers. Met als gevolg minder werk, minder promotie, zwarte scholen en trauma's van jaren wachten.

De Soedanese asielzoekende journalist Mohammed Abd Al-Hamid schrijft in Z over de zwendel met asielverhalen en het doet denken aan de katholieke handel in aflaten vlak voor de reformatie. Al na twee weken werd hem door lotgenoten verteld dat ,,het een zeer grote fout is om aan de autoriteiten de waarheid te vertellen.''

De ontwrichte Immigratie en Naturalisatiedienst kan de jaarlijkse tienduizenden nooit goed beoordelen. Te weinig tolken, rechters, ambtenaren en onderzoekers die ter plekke alles zouden moeten nagaan. De nieuwe tentenkampen zijn het gevolg van grote achterstand. De overheid durft niet te besluiten over uitgeprocedeerde asielzoekers. Anderen, witte illegalen, die meer recht hebben op een verblijfsvergunning, moeten wachten.

Smokkelaars organiseren reizen naar Nederland tegen duizenden guldens, compleet met verhaal en valse papieren. Van beleidsveranderingen in Nederland zijn ze snel op de hoogte, want dan komen hun klantjes terug. De armen blijven in de regio, de rijkeren reizen door naar Nederland. Ik zag op de tv in Iran een Afghaanse vrouw met acht kinderen die bij het zien van een Nederlandse cameraman klaagde dat ze te weinig geld had om in Nederland asiel aan te vragen. Gewapende groepen (Tamil Tigers, Mujaheddeen, Koerdische organisaties) gebruiken het asielsysteem voor financiering en voor het onderbrengen of transporteren van hun leden. Nigeriaanse meisjes worden in asielcentra geparkeerd voor prostitutie. Oorlogsmisdadigers krijgen de A-status. Asielzoekers gaan in hun land van herkomst met vakantie. Europese samenwerking is er nog lang niet.

Kortom, er moet nagedacht worden over herziening van het uit de Koude Oorlog stammende vluchtelingenverdrag van 1951. Maar dat kan niet. Wederom Al-Hamid: ,,Tijdens een discussie met enkele landgenoten liet ik mij verleiden tot de uitspraak dat het instituut van politiek asiel door het vele misbruik niet meer functioneerde, met als gevolg dat de echte politieke vluchtelingen nergens meer heen konden.'' Na die uitspraak wilde geen Soedanees meer met hem praten, dus besloot hij er voortaan over te zwijgen. Dat was zijn eerste stap tot assimilatie.

De ontwrichting dringt door, ook tot Kollumers en Elstenaren. Van pogroms tegen asielzoekers heb ik niets gemerkt, wel van veel kritiek, soms grof. Maar mij lijkt dat de vrijheid van meningsuiting breed genoeg moet zijn voor spontane ongenuanceerde uitlatingen, op het eierstruif na. Anders worden hele groepen van de discussie uitgesloten omdat ze de jurisprudentie niet kennen. Een onverplicht verzoek aan tijdelijke tentbewoners om na half twaalf niet uit te gaan, heeft niets te maken met de spertijd uit de bezettingsjaren. Wie asielzoekerscentra beschouwt als ,,broeinesten van misdaad'', overdrijft grof, maar strafbaar zou zo'n opmerking niet mogen zijn. De vergelijking met jodenvervolgingen, die Ressler maakte, is idioot.

Het gecorrumpeerde vluchtsysteem geeft aanleiding tot misdadige activiteiten, maar een asielzoeker die de immigratie-autoriteiten bedriegt, is geen zware crimineel. Hij kent het systeem. De meesten willen met de verblijfsvergunning op zak een braaf leven leiden.

In Kollum viel de schokkende moord op een meisje samen met een onaangekondigde verhuizing van het asielzoekerscentrum naar de dorpskern. Justitie leek in haar onderzoek met een wijde boog om het centrum heen te lopen. Een later opgekomen Iraakse verdachte had het gelukkig niet gedaan. Maar het gaat ver om meteen de hele bevolking van Kollum in de ban te doen. Er is geen groeiende intolerantie maar groter inzicht in de asielpuinhoop. De noodtoestand houdt te lang aan. Als er echte nood is, zoals in Kosovo, hebben de mensen wel begrip.

De overheid probeert de asielaanvragen te verminderen, niet te verwarren met een rechtvaardiger selectie. De asielkwestie is de laatste rest van het gidslanddenken, maar Nederland kan in zijn eentje de wereld niet aan. De wereld telt nu zes miljard mensen en ze worden steeds mobieler. Voordeel van opvang in de regio is dat vluchtelingen daar alleen heengaan om politieke redenen. De economie is ongeveer hetzelfde. De voorzieningen daar kosten een fractie van al die procedures en uitkeringen en de vluchtelingen zijn met een buurland beter bekend.

Er moet een evenwichtiger verhouding komen tussen vluchtelingen en andere immigranten. Niet-vluchtelingen zouden op een andere immigratielijst moeten staan. En net als in Amerika zou het parlement in hoorzittingen nuchter de kosten en baten van immigratie moeten afwegen in plaats van elke discussie te smoren met `Auschwitz'. Hoeveel kunnen we per jaar aan? Dat is `draagvlak.' De overheid erkent het beperkte opnamevermogen door de nieuwe kampen buiten de Randstad te plaatsen. ,,In de Randstad is een gigantische minderhedenproblematiek en in het Noorden niet'', zei het Kamerlid Bert Middel (PvdA) deze week bij Barend en Van Dorp. Hij zei niet `de Randstad is vol.' De uitspraak `Nederland is vol' is al door de rechtbank van Zwolle bestraft.

Maarten Huygen is redacteur van NRC Handelsblad.

    • Maarten Huygen