Ziekenfonds dupeert duizenden zelfstandigen

De nieuwe Ziekenfondswet verplicht 250.000 particulier verzekerde zelfstandigen over te stappen naar het ziekenfonds. Voor één op de vijf van hen is dat ongunstig.

Thijs Heslenfeld heeft zich vier jaar geleden gevestigd als zelfstandig tekstschrijver. Hij schrijft juridische teksten in opdracht van banken en verzekeraars. ,,In de eerste jaren verdiende ik daar weinig mee, nu veel meer'', zegt Heslenfeld. ,,Een ton, ongeveer.''

Toch zit hij vanaf 1 januari 2000 in het ziekenfonds. De Belastingdienst kijkt namelijk naar het gemiddelde inkomen in 1995, 1996 en 1997. Wie onder de 41.200 gulden blijft – ongeveer een kwart miljoen zelfstandigen – moet zich voortaan verplicht verzekeren in het ziekenfonds. Zelfstandigen met een hoger inkomen moeten een particuliere ziektekostenverzekering afsluiten.

Heslenfeld was in de jaren die de Belastingdienst als peildatum hanteert startende ondernemer. ,,Ik zat toen onder die grens.'' Zijn ziekenfondspremie voor het jaar 2000 wordt echter gebaseerd op zijn verwachte inkomen in dat jaar. Heslenfeld heeft berekend dat hij op jaarbasis ongeveer 4000 gulden aanpremie kwijt zal zijn. ,,Nu betaal ik bij een particuliere verzekeraar 190 gulden per maand, bijna 150 gulden minder dus.'' Bovendien weet Heslenfeld nu al dat hij volgend jaar – als zijn inkomen in 1998 bij de beoordeling betrokken wordt – weer uit het ziekenfonds moet. ,,Het is maar de vraag of ik dan bij mijn particuliere verzekeraar dezelfde premie kan bedingen.''

De juridisch tekstschrijver is niet de enige die gedupeerd wordt door de nieuwe Ziekenfondswet. Het probleem geldt voor alle zelfstandigen die tussen 1995 en 1997 startende ondernemer waren en daardoor nog weinig inkomsten genereerden. Wie in die tijd een dip heeft meegemaakt, maar daar inmiddels weer bovenop gekomen is, moet eveneens tijdelijk het ziekenfonds in. Ook ondernemers met een inkomen dat rond het grensbedrag ligt of zelfstandigen met een sterk wisselend inkomen – kunstenaars, freelance journalisten – dreigen van jaar tot jaar van verzekering te moeten wisselen.

En dat terwijl de wet zo goed bedoeld is. Het ziekenfonds moest opengesteld worden voor kleine zelfstandigen met een laag inkomen, zodat die zich goedkoper tegen ziektekosten zouden kunnen verzekeren. Vier van de vijf ondernemers die overgaan van een particuliere verzekering naar het ziekenfonds profiteren door de nieuwe wet ook van een lagere premie.

Voor 5.000 zelfstandigen betekent de wetswijziging echter een achteruitgang. ,,Een achteruitgang waar we niks tegen kunnen doen, want de overstap naar het ziekenfonds is verplicht'', aldus Heslenfeld. De oplossing is volgens hem dan ook eenvoudig: laat ondernemers die aan de voorwaarden voldoen zelf kiezen of ze in het ziekenfonds willen.

Minister Borst (Volksgezondheid) heeft echter geen plannen in die richting. Haar woordvoerder: ,,De gevolgen van de wet zijn vooraf onderzocht, dus het was bekend dat er ook mensen op achteruit zouden gaan. Maar verreweg de meeste betrokkenen gaan erop vooruit.''

Daar koopt een gedupeerde ondernemer niks voor, vindt Monique Hamersma, sinds twee jaar zelfstandig marketingadviseur. ,,De regering heeft vast het goede met ons voor, maar ik word toch nijdig van de collectieve betutteling die uit deze wetsverandering spreekt.'' De marketingadviseur – zelf al jaren ,,naar volle tevredenheid particulier verzekerd'' – citeert ,,les één van de marketing'', het afstemmen van producten op behoeften van de klant.

Hamersma: ,,De meeste ondernemers kunnen vrij aardig rekenen en dus ook zelf bepalen of de lasten opwegen tegen de baten.'' Ze rekent voor: 7,4 procent af te dragen ziekenfondspremie van 41.200 gulden, het maximum belastbaar inkomen van het ziekenfonds, is 3049 gulden, oftewel 254 gulden per maand. ,,Voor dit bedrag kan je de ongeveer het hele gezin verzekeren bij een particuliere verzekeraar.''

    • Jochen van Barschot