Orde in chaos

Grote rijkdom hebben de post-communisitische jaren negentig de Russische wiskundige Alexey Pajitnov gebracht. Van zijn computerspel Tetris, dat hij halverwege de jaren tachtig bedacht, zijn er tientallen miljoenen verkocht (alleen al van de Gameboy-versie 30 miljoen). Ook de verschillende driedimensionale uitvoeringen van Tetris voor de Nintendo 64 zijn razend populair. Tetris wordt als het meest verslavende spel ter wereld beschouwd.

Tot 1991 kwam de opbrengst van Tetris, dat in 1988 door een groep Hongaarse programmeurs naar het Westen is gesmokkeld, aan de Russische staat toe. Het lachen vergaat hem, als hij denkt aan al het geld dat hem onthouden is door zijn voormalige vaderland, zegt Pajitnov (44) in een interview met de New York Times.

Zijn wraak is zoet. Tegenwoordig werkt Pajitnov voor Microsoft – zelfs voor Amerikaanse begrippen te kapitalistisch, zoals de rechter onlangs oordeelde – waar hij full time spelletjes ontwerpt. Twee jaar geleden bracht de Microsoft The Puzzle Collection van Pajitnov uit, een serie van tien spelletjes, die in hun intelligente eenvoud en verslavingspotentieel nauwelijks voor Tetris onderdoen. Fringer, een van de spellen uit The Puzzle Collection, daagt de speler uit om kralenkettingen uit de knoop te halen in een race tegen de klok. Tegen de tijd dat je enige behendigheid hebt ontwikkeld, is het bijna onmogelijk om te stoppen. Volgens Pajitnov zijn zijn spelletjes zo verslavend omdat de speler instinctief orde wil scheppen in de chaos die het spel representeert.

Pandora's Box, de nieuwste cd-rom van Pajitnov, bevat tien verschillende soorten puzzels die in 350 variaties zijn te spelen. Het thema van orde en chaos is in dit spel nog explicieter aanwezig dan in Pajitnovs eerdere puzzels. Uit de doos van Pandora zijn een stel oplichters ontsnapt die voor wanorde en ellende zorgen in de hele wereld. Om orde in de chaos te scheppen en de geheime stukjes terug te vinden die uit de doos van Pandora zijn gestolen, reist de speler de oplichters over de hele wereld achterna. Onderweg moet hij tal van puzzels oplossen, die prachtig zijn vormgegeven. De meeste puzzels zijn bedoeld om kapotte kunstschatten, zoals beelden van Rodin en Egyptische muurschilderingen, te repareren. Het leuke aan Pandora's Box is dat de puzzels ook los te spelen zijn. Bij de meeste avonturen- en strategiespellen, zoals Myst en Riven, kun je pas verder als je een bepaald probleem hebt opgelost, wat meestal leidt tot veel hoofdbrekens en frustratie. Of tot het bezoek van websites met cheats en tricks.

Het is heel spannend om de oplichters achterna te zitten en in New York tien puzzels op te lossen om een verborgen stukje uit de doos van Pandora te krijgen, maar het is eigenlijk veel leuker om de puzzels gewoon te spelen. Er zijn tien categorieën-puzzels die op verschillende niveaus gespeeld kunnen worden. Bij de rotascope-puzzels is het de bedoeling dat er een cirkelvormig beeld wordt hersteld dat in stukjes is geknipt. Door de juiste klikvolgorde te kiezen wordt het beeld weer heel. Moeilijker zijn de slice-puzzels, waarbij de speler de taak heeft in plakjes gesneden bustes van Shakespeare en Bach en andere cultureel verantwoorde voorwerpen (de oplichters koesteren een diepe haat tegen alles wat beschaafd is en hebben alles wat van waarde is in de Westerse beschaving kort en klein geslagen) weer in elkaar te zetten. Verslavend moeilijk, omdat alle delen geroteerd kunnen worden.

Alexey Pajitnov: Pandora's Box. Microsoft. Fl 59,-. (Cd-rom voor Windows) Gratis demo op www.microsoft.com/games/pandorasbox

    • Marie-José Klaver