Obuchi zigzagt met wet tegen corruptie

Vijf jaar geleden beloofde de regerende Liberaal Democratische partij van Japan een eind te maken aan de interne corruptie. Nu het uur der waarheid nadert, blijkt dat niet zo makkelijk.

De zigzaglijn lijkt het kenmerk te worden van het beleid van de Japanse premier Keizo Obuchi nu recente peilingen een dalende populariteit van zijn regering aangeven. Deze week maakte hij onder publieke druk weer eens een slag van 180 graden rond een mogelijk verbod op donaties van bedrijven aan individuele politici ,,omdat hij bang is de verkiezingen te verliezen'', aldus oppositieleider Yukio Hatoyama.

Eind vorige maand ontstond al grote opwinding over een cadeautje van 18 miljard gulden dat de regering Obuchi aan de oudere kiezers gaf door bevriezing van de premie-inning van een nieuwe, verplichte volksverzekering voor verpleeghulp. De periode van bevriezing loopt precies tot het einde van de zittingstermijn van het huidige parlement.

Het laatste oproer ontstond nadat de regerende liberaal-democraten van Obuchi recentelijk te kennen gaven dat een vijf jaar oude belofte van een verbod op donaties van bedrijven aan individuele politici eigenlijk niets waard was. De belofte was het gevolg van een reeks corruptieschandalen rond LDP-politici destijds. De LDP zou zijn leven beteren, maar wilde wel een gewenningstermijn.

Die termijn loopt op 1 januari af en er moet dus een wettelijk verbod komen op deze donaties. Maar LDP-politici realiseerden zich dat ze helemaal niet zonder dit geld kunnen en lieten dit weten, waarschijnlijk in de hoop dat de burger inmiddels wel over zijn woede heen was en niet meer hechtte aan de oude belofte. Maar de oppositie reageerde fel. Na enige stilte van zijn kant stelde premier Obuchi woensdag publiekelijk in het parlement dat zijn partij de belofte zal honoreren.

Dezelfde avond echter zei de invloedrijke commentator Soichiro Tahara op de televisiezender Asahi: ,,Ik heb met een reeks LDP-politici gesproken en ze zeggen zonder uitzondering dat ze niet zonder dit geld kunnen. Ze zullen dus wel weer voor grote gaten in de wetgeving zorgen.''

Corruptie is endemisch binnen de Liberaal Democratische Partij die Japan sinds het einde van de oorlog vrijwel onafgebroken regeert. In het parlement zit een aantal wegens corruptie veroordeelde politici. Pas sinds kort kent het land een regel dat zulke veroordeelden hun zetel verliezen en sinds de laatste verkiezingen zijn daardoor twee parlementariërs verdwenen. Eén werd gearresteerd, de ander pleegde bijtijds zelfmoord.

De huidige leiders van het land komen allemaal voort uit een interne LDP-club genaamd Keiseikai die ooit is opgericht door wijlen ex-premier Kakuei Tanaka, die zelf later ook werd veroordeeld wegens corruptie.

Deze club staat bekend om zijn sterke banden met het bedrijfsleven, met name de bouwsector die grotendeels afhankelijk is van overheidsopdrachten en momenteel garen spint bij alle economische stimuleringspakketten van de regering, zoals het gisteren aangekondigde pakket van 360 miljard gulden. De grootste kritiek op deze pakketten is dan ook dat het neerkomt op ,,geldstrooierij'', ten behoeve van de LDP-achterban.

De verwachting van verschillende commentatoren is dat de LDP met een voorstel zal komen dat donaties aan de partij wel toestaat. Als LDP-politici vervolgens hun individuele kantoren in hun kiesdistrict omdopen tot `LDP-afdelingskantoor' kunnen de oude praktijken gewoon doorgaan.

    • Hans van der Lugt