EU-topman Solana ook chef van WEU

De lidstaten van de Europese Unie willen dat Javier Solana, sinds kort hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, ook secretaris-generaal wordt van de West-Europese Unie (WEU).

De Europese regeringsleiders besloten afgelopen zomer dat de WEU, de defensieorganisatie die lange tijd een slapend bestaan leidt, eind volgend jaar in de EU opgenomen moet worden. De dubbelfunctie van Solana moet deze overgang vergemakkelijken.

Opname van de WEU in de EU is één van de maatregelen die de EU wil nemen om te komen tot een Europese veiligheids- en defensie identiteit. De EU wil op termijn de militaire middelen hebben om onafhankelijk van de NAVO humanitaire en vredesoperaties uit te voeren. Maandag komen de EU-ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie bijeen om het door de ambassadeurs van de lidstaten bereikte akkoord over de tweede functie van Solana te bekrachtigen. Later deze maand moeten de WEU-ministers officieel de opvolger van de Portugees José Cutileiro als secretaris-generaal benoemen.

Voor de neutrale EU-lidstaten Ierland, Oostenrijk, Zweden en Finland zijn de problemen die zij hebben met de opname van de WEU in de EU geen reden geweest om zich te verzetten tegen de benoeming van de Spanjaard Solana, de voormalige secretaris-generaal van de NAVO. De neutrale landen willen zich echter nog steeds niet binden aan de in het WEU-verdrag opgenomen verplichting om het grondgebied van andere lidstaten te helpen verdedigen. Voordat de WEU in de EU opgenomen kan worden, moeten ook nog de gevolgen voor zes landen, waaronder Turkije, geregeld worden die geen EU-lid zijn maar wel met de WEU zijn geassocieerd.

De EU-ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie bespreken maandag ook plannen over de opzet van een politiek en veiligheidspolitiek comité met vertegenwoordigers van de EU-lidstaten. Eén van de discussiepunten is of dit comité wel of niet ondergeschikt moet zijn aan de permanente vertegenwoordigers van de EU-lidstaten. Frankrijk en Duitsland willen dit comité veel bevoegdheden geven en willen bovendien dat Solana de voorzitter wordt.

Nederland wil institutionele besluiten over een Europese defensie het liefst zoveel mogelijk uit de weg gaan zolang niet vast staat met welke militaire middelen de EU vredestaken denkt uit te voeren. Nederland wil ook dat de EU zelfstandig alleen vredesoperaties van zeer kleine omvang uitvoert, waarbij niet duidelijk is wat daaronder precies verstaan moet worden. Het wil ook dat er zeer duidelijke afspraken worden gemaakt over de relatie van de EU-defensie en de NAVO. Brusselse diplomaten verwachten dat de Europese regeringsleiders in december besluiten zullen nemen die veel verder zullen gaan dan de tot nu toe voorzichtige Nederlandse opstelling. Vooral Frankrijk wil dat Solana met het veiligheidspolitiek comité veel bevoegdheden krijgt.

    • Ben van der Velden