De soldaat

Een gesprek tussen een gelovige en een heiden. De gelovige was de theoloog H.M. Kuitert, de heiden de schrijfster Nelleke Noordervliet. Ze ontmoetten elkaar deze week in De Rode Hoed in Amsterdam voor een zaal met ongetwijfeld een grote meerderheid aan gelovigen.

Het gesprek ging over de moraal en over, wie anders, God. Het begin was spectaculair. ,,De officiële moraal van de rooms-katholieke kerk betekent een geweldige verkrachting van de mens'', stelde Kuitert. Noordervliet, katholiek opgevoed, keek hem verbaasd aan. ,,Geldt dat alleen voor de katholieke kerk? Ik heb een vrolijke jeugd gehad. De protestantse kinderen gingen gebukt onder hun geloof, ik niet.''

Er waren nog enkele momenten waarop Kuitert fors uitpakte. Het ging even over de toelaatbaarheid van seksuele fantasieën. Met sommige moest je oppassen, vond Kuitert. Hij begon over Nabokov en diens Lolita. ,,Hij moet heel goed overwogen hebben hoe het is om met kleine meisjes te vrijen. Ik heb wel eens in mijn dagboek geschreven: Nabokov deugt niet.'' ,,Dat heb ik meer bij Céline'', reageerde Noordervliet.

Kuitert noemde vervolgens Brusselmans. ,,Om zo negatief over vrouwen te schrijven...het is toch een klootzak.'' ,,Wie niet'', relativeerde Noordervliet.

Helaas, naarmate we de kern van de zaak naderden, God zelf dus, verdween vooral Kuitert steeds meer in een mist van abstracties. Dat probleem, moet ik er als niet-gelovige meteen bij zeggen, heb ik ook met zijn boeken. In zijn bekende Het algemeen betwijfeld christelijk geloof schrijft hij in het begin: ,,Terug dus naar de vraag of God wel bestaat. Is er een antwoord op?'' Ik heb dat antwoord in de daaropvolgende 250 pagina's nergens kunnen vinden.

In De Rode Hoed gebeurde iets identieks. Theologen als Kuitert lijken nog slechts met grote tegenzin het woord `God' in de mond te nemen. ,,God is een afgeleide term, van die drie lettertjes is niets meer over, ze zijn te vaak misbruikt'', mopperde hij. Kuitert `zoekt' liever. ,,Stel dat je niks vindt. Pech gehad'', zei hij. ,,Bent u al zover?'' vroeg Noordervliet plagerig. ,,Dat is meer voor de binnenkamer'', vond Kuitert.

Zo kwamen we niet veel verder. Gelukkig redde Kuitert de avond met een adembenemende anekdote. Iemand had hem verteld hoe een gedemobiliseerde Argentijnse soldaat na de Falklands-oorlog zijn ouderlijk huis belde. ,,Ik kom naar huis'', zei hij. Gejuich. ,,Maar ik wil een vriend meenemen'', zei de soldaat. ,,Hij is hulpbehoevend en zijn gezicht is verbrand.'' ,,Nee, liever niet'', zei zijn moeder. De soldaat hing op. Daarna pleegde hij zelfmoord. Die vriend bestond niet, hij was het zelf geweest.

,,De man die het mij vertelde'', zei Kuitert, ,,voegde er aan toe: `Ik weet nu wat de zin van het leven is: dat je ergens bij past of hoort, drie mensen is al genoeg'.'' Die jongen, aldus Kuitert, had dat gevoel niet meer. ,,Wat was dat voor een moeder?''

    • Frits Abrahams