Terugblik op een danslegende

Fred Flintstone en baarmoederlijke krampen hebben niet zoveel met elkaar te maken maar ze komen samen in het ballet `Errand into the Maze' van danslegende Martha Graham (1894-1991). Graham, in de jaren twintig in Amerika uitvindster van het grote expressieve gebaar voor Freudiaans diep weggestopte gevoelens, laat in deze choreografie uit 1947 het Wezen van de angst, de man dus, opkomen met een levensgroot bot knellend tussen rug en schouders. Een Fred Flintstone-achtig bot. Hij jaagt de vrouw in het duet op, maar ze pareert angst en man en na een kwartier ligt hij overwonnen op de dansvloer. Wellicht kon hij de geheime krachten van haar baarmoederlijke bekkenbewegingen niet aan.

Het Nationale Ballet kreeg onlangs toestemming van de erven van Graham om een aantal werken uit te voeren. Dat is van historisch belang want Martha Graham geldt als een van de pioniers van de moderne dans. Aan de vooravond van het millenium mag je nu wel concluderen dat het werk van Graham vooral museale, historische en educatieve waarde heeft, want in kunstzinnig opzicht knaagt de tand des tijds aan haar choreografieën. Het grote gebaar is niet meer in de mode en een beeldhouwwerk op toneel dat een vrouwelijk schaambeen voorstelt, maakt de dans symbolisch therapeutisch. Puur choreografisch is het duet niet bijster interessant en zelfs de verwijzing naar Ariadne, de dochter van de Griekse koning Minos van Kreta die de held Theseus een kluwen touw geeft om uit het labyrint te ontsnappen, geeft het geheel niet veel gewicht. Slechts af en toe maar flonkelt uit de kluwen van gebaren en emoties een mooie serie bewegingen op zoals die bijvoorbeeld ook in haar groepsballet `Heretic' uit 1929 te zien was. Yumiko Takeshima en Cedric Ygnace brachten het er goed van af, maar echt een ziel kreeg `Errand into the Maze' niet.

Het korte reisprogramma van het Nationale Ballet, de tournee gaat tot 24 november, brengt ook nog twee andere historische choreografieën: `Pierrot Lunaire' van Glen Tetley uit 1962 en `Monument voor een gestorven jongen' van Rudi van Dantzig dat drie jaar jonger is. Beide choreografen experimenteerden met Martha Grahams techniek en het is mooi om in dit programma te zien dat Tetley nog met één been in de toch onschuldige jaren vijftig staat, terwijl Van Dantzig Graham gebruikt in een psychedelischer jaren zestig. Wie naar het historisch museum wil, kan zijn of haar hart ophalen. Wie geraakt wil worden kan luisteren naar zangeres Marianne Pousseur die Schönbergs compositie `Pierrot Lunaire' (1912) live en met glans vertolkt onder leiding van Reinbert de Leeuw en zijn Schönberg Ensemble.

Voorstelling: Het Nationale Ballet met Errand into the maze, choreografie Martha Graham, muziek Gian Carlo Menotti; Pierrot Lunaire, choreografie Glen Tetley, muziek Arnold Schönberg, live uitgevoerd door Schönberg Ensemble o.l.v. Reinbert de Leeuw; Monument voor een gestorven jongen, choreografie Rudi van Dantzig, muziek Jan Boerman. Gezien 10/10 De Flint Amersfoort. Korte tournee. Inl: (020) 5518225

    • Ingrid van Frankenhuyzen