De nieuwe topman mag vooral geen macho zijn

De commissarissen van ABN Amro wijzen morgen de opvolger van voorzitter Jan Kalff aan. Grootste kanshebber is Jan Maarten de Jong.

In opvolgingskwesties is discretie heel belangrijk, zeker bij een formele bank als ABN Amro. Toch weet iedereen dat de keuze van de nieuwe man niet eenvoudig is geweest. Jan Kalff werd twee jaar geleden gevraagd om langer te blijven dan was afgesproken. De natuurlijke opvolger had zich niet aangediend. Maar ook nu is voor de buitenwereld nog onduidelijk wie vanaf mei volgend jaar de voorzitter van de grootste bank van Nederland wordt.

Dat komt niet alleen door de bank. Sinds het aantreden van Kalff, voorjaar van 1994, zijn twee zwaargewichten overleden. Vier jaar geleden kwam kroonprins Dick Meys om het leven bij een auto-ongeluk. Meys, afkomstig van het ministerie van Financiën, was toen 52 jaar en al elf jaar bestuurder. Eerder dit jaar overleed bestuurder Michael Drabbe die de grote buitenland-divisie onder zijn hoede had. De ervaren bankier, ook sinds 1983 bestuurder bij Amro, zou de positie van Kalff zo hebben kunnen overnemen. Net als voorzitter Van der Lugt bij ING zou Drabbe een ideale tussenpaus zijn geweest. In de tussentijd hadden de kroonprinsen zich nog eens kunnen bewijzen.

Drie serieuze kandidaten bleven over uit wie de commissarissen van ABN Amro konden kiezen. Wat zullen de overwegingen zijn geweest?

Saai, maar waar: anciënniteit is nog steeds heel belangrijk. Iemand met minder dienstjaren dan de anderen vóór laten gaan zou zijn draagvlak verkleinen. En een voorzitter moet in de eerste plaats acceptabel zijn voor al zijn directe collega's.

Bestuurder Tom de Swaan lijkt hierdoor kansloos. Hij zit pas sinds vorig jaar zomer bij de familie. Voor 53-jarige econoom pleit wel dat hij ruim zes jaar directeur Toezicht bij de Nederlandsche Bank is geweest. Hij kent de geheimen van alle concurrerende banken. Toch zal zijn betrekkelijke onervarenheid als `commerciële bankier' de doorslag geven.

Van de drie grootste kanshebbers heeft de 50-jarige Rijkman Groenink de meeste ervaring. Hij werd in 1988 bestuurslid van de Amro Bank. Op zijn 33-ste was hij al hoofd van de afdeling Bijzondere Kredieten, de zogenaamde wrakkencentrale. Nadeel voor Groenink was de grote publiciteit die sommige van die wrakken kregen, bijvoorbeeld de mislukte redding van Daf. In 1994 moest Groenink voor de rechter verschijnen als getuige in het strafproces tegen Joep van den Nieuwenhuyzen in de HCS-voorkenniszaak. Twee jaar eerder had Groenink al een ander takenpakket gekregen om de schade te beperken.

Tegen de benoeming van Groenink pleit zijn recente aanstelling tot hoofd van de divisie Europa. Met deze tak wil ABN Amro zich gereedmaken voor die ene Europese markt. Omdat de divisie nog maar net is opgericht zou een verkiezing van Groenink niet van lange-termijnbeleid getuigen.

Commissarissen van andere grote financiële instellingen (ING en Aegon) weten wel wie ze zouden benoemen als zij bij ABN Amro zaten: Jan Maarten de Jong. Eén van hen: ,,Hij is aardig, aimabel, bescheiden, geen macho, keurig en hartelijk''. De Jong heeft, kortom, precies dat samenbindende vermogen dat commissarissen van grote banken zo graag zien in een voorzitter. En De Jong combineert dat bovendien nog met ,,een goede strategische visie''. Een andere commissaris: ,,Een dealmaker als Jiskoot [verantwoordelijk voor investment banking] moet je niet hebben. Dealmakers zijn te dominant, te egotripperig.''

De Jong is ook om zijn ervaring een voor de hand liggende opvolger van Kalff. Sinds hij in 1989 bestuurder bij de ABN is geworden heeft de 54-jarige econoom de divisie Nederland en Buitenland geleid, was hij hoofd Risk Management en de financiële man. Genoeg ervaring om de belangrijkste opdracht te vervullen: de tweede thuismarkt binnen Europa. De onderhandelingen voor de deelneming in Banca di Roma — de eerste echte expansie — zijn in maart door De Jong zelf gevoerd.

Het lijkt erop dat de commissarissen van ABN Amro ook voor De Jong hebben gekozen. Dit voorjaar kreeg hij als hoofd van de divisie Buitenland Joost Kuiper naast zich als bestuurder. Zo ging het in 1993 ook bij Kalff. Die kreeg toen Drabbe naast zich in de divisie Buitenland. Datzelfde jaar nog werd hij benoemd tot voorzitter.

    • Jannetje Koelewijn
    • Erik van der Walle