Straffen voor het hele gezin

Aan de professionele deelnemers ligt het niet. Advocaat Marcel van der Vloet transpireert een beetje veel, maar pleit verder naar behoren. De aanklager, voormalig hoofdofficier van justitie van Maastricht Willem Overbosch, doet het zelfs onrealistisch goed. Geheel in strijd met hetgeen zich dagelijks in de rechtszaal afspeelt, weet deze magistraat in helder Nederlands, begrijpelijk en beknopt zijn verhaal te doen.

Maar aan `de jury' is het allemaal niet besteed. Tot drie keer toe vonnissen de vijf `gewone mensen' aanmerkelijk hoger dan de officier van justitie, advocaat en echte rechter redelijk en billijk achten.

De Jury is een nieuw, voorlopig zeven afleveringen tellend, tv-programma van de NCRV. Het is een rechtvoorhethelegezinshow. Willekeurige Nederlanders, dat wil zeggen keurige NCRV-abonnees - worden in de studio gevraagd een oordeel te vellen over de straf die een schuldige verdachte (daarvan wordt uitgegaan) verdient voor het door hem of haar gepleegde misdrijf. Het gaat om feiten en omstandigheden uit een recente, waar gebeurde strafzaak.

Drie keer moeten de vijf juryleden vonnissen. Na kennisname van de op film gereconstrueerde casus, na het requisitoir en na het pleidooi. Aan het eind van de uitzending volgt de `correcte' uitslag: het rechterlijk oordeel dat in werkelijkheid is geveld.

Aflevering 1 gaat over één van de achthonderd drugskoeriers die jaarlijks op Schiphol worden aangehouden. Een 20-jarige Boliviaanse vrouw blijkt 51 bolletjes cocaïne – ongeveer driehonderd gram – in haar lichaam te vervoeren.

Acht jaar opsluiten, vindt de ritmeester bd. die ter motivering van zijn lekenvonnis aanvoert dat een straf nu eenmaal afschrikwekkend moet zijn. Ook de andere rechters vinden een jarenlange gevangenisstraf, variërend van twee tot vier jaar, op zijn plaats.

Dan krijgt aanklager Overbosch het woord. Hij wil ,,een signaal naar Bolivia'' geven en duidelijk maken dat ,,het koerieren niet mag lonen''. Tot verbijstering van de juryleden vordert hij evenwel een straf die slechts een fractie is van de vergelding die de amateurs voorstaan: acht maanden en tweeduizend gulden boete.

Onbegrijpelijk, moppert de maatschappelijk werkster die er geen begrip voor heeft dat een koerier zich door de mafia laat inschakelen. ,,Als ze zich toch wil laten misbruiken, had ze beter in de prostitutie kunnen gaan.''

Advocaat Van der Voet haalt in de paar minuten die hem gegeven zijn alles uit de kast. Zijn cliënt is onnozel, armlastig, moeder van een ziek zoontje, wordt gechanteerd door de mafia en heeft een studieschuld.

Het overtuigt de tv-magistraten niet. ,,Er zijn altijd wel zielige verhalen'', zegt de administratief medewerkster. Gelukkig is er in Nederland geen echte jury-rechtspraak, moet de advocaat denken als aan het einde van de uitzending duidelijk wordt hoe zeer het oordeel van leken en professionele juristen verschilt.

De Jury, Ned.1, 21.57-22.32u.

    • Marcel Haenen