Het wordt rustiger op het fietspad

Om de veiligheid in het verkeer te vergroten mag de bromfietser binnenkort in de bebouwde kom niet meer op het fietspad. Morgen begint een voorlichtingscampagne. `Eindelijk rust', juicht de fietsbond. `Onethisch', klaagt de ANWB.

Vrijdag 23 juli leende Zinha Ramos de scooter van haar vader. Een koele, regenachtige zomerdag - de 22-jarige administratrice uit Gorcum had die ochtend geen zin om naar haar werk te fietsen. Ze had haast, en bromde over het fietspad van de Newtonweg naar kantoor. Een 33-jarige automobilist uit Gorcum die op de Newtonweg rechtsaf wilde slaan, zag de bromfietster over het hoofd en verleende geen voorrang. Met een vaart van 50 kilometer klapte Zinha Ramos op de auto.

Van alle vormen van transport is de bromfiets de gevaarlijkste. Van de 526.000 brom- en snorfietsers kwamen er vorig jaar 89 om in het verkeer, 2.300 raakten ernstig gewond. De kans dat een brom- of snorfietser in het ziekenhuis terechtkomt, is gemiddeld veertig keer groter dan voor andere verkeersdeelnemers. De maximumsnelheid binnen de bebouwde kom (30 kilometer per uur voor brommers en 25 kilometer voor snorfietsen) wordt massaal genegeerd. Veel brom- en snorfietsen zijn opgevoerd. Een op de tien slachtoffers droeg geen helm. En twintig procent van de bromfietsers ontduikt de helmplicht door het gele bromfietsplaatje te vervangen door het oranje snorfietsplaatje.

Al jaren zint de overheid op maatregelen om het aantal bromfietsslachtoffers terug te dringen. De invoering van een verplicht theoriecertificaat en het opleggen van technische beperkingen die het vrijwel onmogelijk maken een snorfiets nog op te voeren, misten hun effect niet. De populariteit van de snorfiets liep drastisch terug en het aantal dodelijke slachtoffers daalde van 118 in 1995 naar minder dan 90 de afgelopen twee jaar. Al speelde het slechte weer daarbij beslist ook een rol. De aanhoudende regen vertaalde zich vorig najaar in een opvallend gunstige ongevallenstatistiek: vele jongeren lieten de brommer staan en reisden met het openbaar vervoer naar school.

Door intensievere politiecontrole op snelheid, helmgebruik en als snorfiets vermomde bromfietsen moet het aantal slachtoffers de komende jaren verder dalen. Maar de belangrijkste maatregel is een nieuwe wet die volgende maand van kracht wordt. Met ingang van 15 december moeten bromfietsers binnen de bebouwde kom op de rijbaan rijden in plaats van op het fietspad. Het wetsvoorstel kreeg de steun van alle partijen in de Tweede Kamer. Ook Veilig Verkeer Nederland, de Fietsersbond, De Voetgangersvereniging en de Stichting Kinderen Voorrang! juichten de maatregel toe. Alleen de Stichting Bromfiets en de ANWB leverden kritiek.

De maatregel `bromfiets op de rijbaan' stoelt op een advies van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) in Leidschendam. Op proeftrajecten in Apeldoorn, Tiel en Den Haag leidde de verbanning van de bromfiets van het fietspad tot 70 procent minder ongevallen. Vooral ongevallen tussen bromfietsers en motorvoertuigen, en tussen bromfietsers en fietsers liepen in aantal terug. Grootschalige toepassing scheelt volgens het SVOV jaarlijks 4 tot 20 bromfietsdoden en 140 tot 700 ernstig gewonden.

De grotere zichtbaarheid van de bromfietser is het geheim. Afslaande automobilisten worden nu op kruispunten nog vaak verrast door bromfietsers als Zinha Ramos uit Gorcum, die met hoge snelheid uit fietspaden tevoorschijn komen. Als auto en brommer van dezelfde rijbaan gebruikmaken, zijn beide weggebruikers veel zichtbaarder voor elkaar.

`Eindelijk zal de rust terugkeren op het fietspad', juichte de landelijke fietsersbond ENFB. Een enigszins voorbarige reactie, want voor snorfietsen verandert er niets en bovendien hebben gemeenten de bevoegdheid van de nieuwe regel af te wijken. Niet overal zal de bromfietser zomaar naar de rijbaan kunnen worden verwezen. Soms kunnen de problemen met aanpassingen aan de weg worden verholpen. In andere gevallen zal de bromfietser op het fietspad moeten blijven, omdat op de rijbaan zijn veiligheid in de knel komt. Bijvoorbeeld op te smalle rijbanen, in wegen met tunnels, en op drukke in- en uitvalswegen. Bij de fietspaden waar bromfietsers wél op mogen rijden wordt een nieuw verkeersbord geplaatst: een rond blauw bord met een witte fiets en een witte bromfiets.

Zoals de laatste tijd wel vaker, lag de toeristenbond ANWB als enige instantie dwars. In juni vroeg de toenmalige ANWB-directeur P.A. Nouwen de vaste Kamercommissie voor Verkeer en Waterstaat om af te zien van de nieuwe maatregel. De nieuwe wet vergroot de verkeersonveiligheid en is niet ethisch, stelde Nouwen. De bromfietser hindert op de rijbaan het autoverkeer, belemmert de doorstroming en bevordert de agressie. Uit lijfsbehoud doet de bromfietser er in sommige situaties zelfs verstandig aan de wet te overtreden, waarschuwde de ANWB.

De brief van Nouwen maakte geen indruk. ,,De ANWB zeurt'', zegt de woordvoerder van Veilig Verkeer Nederland, B. Woudenberg. In negentig procent van de gevallen rijdt de bromfietser binnen de bebouwde kom al op de rijbaan, eenvoudig omdat er geen fietspad is. En op gevaarlijke routes blijft alles bij het oude. ,,Het is echt niet de bedoeling de bromfietser de Maasboulevard op te jagen'', zegt Woudenberg. Ook het voorstel van de ANWB om te wachten tot eind 2000, als ook langzaam verkeer van rechts voorrang krijgt, vond geen weerklank. ,,Wat je nu kan doen moet je niet uitstellen'', zegt Woudenberg. ,,Iedere dode is er één te veel.''

De kosten van de operatie `bromfiets op de rijbaan' bedragen ruim 60 miljoen gulden. Dat is exclusief de landelijke voorlichtingscampagne van 2 miljoen gulden die morgen van start gaat. De slagzin `Brommers zichtbaar veiliger' is de komende weken veelvuldig op radio en televisie te horen. Voor de jeugdige bromfietsgebruiker is er een affiche dat op middelbare scholen wordt opgehangen en een Internet-game op de populaire site van Radio 538.

Zinha Ramos fietst inmiddels weer naar haar werk. De administratrice uit Gorcum overleefde het ongeluk met de scooter van haar vader. De eerste diagnose luidde een gebroken nek, maar in het ziekenhuis bleek de schade mee te vallen. Met een pijnlijke nek, talloze schaafwonden en een gebroken pink zat ze drie weken thuis. ,,Ik ben voorzichtiger geworden'', zegt ze. ,,Niemand kon wat doen aan dat ongeluk. Een fietspad is voor fietsers. Scooters en brommers rijden zo veel sneller, die kunnen beter op de gewone weg. Daar worden ze veel eerder gezien.''

    • Arjen Ribbens