`We gaan door, ook zonder Beeldinstituut'

Terwijl de Raad voor Cultuur vorige week zijn voorkeur handhaafde voor Rotterdam als vestigingsplaats voor het nieuwe Instituut voor Beeldcultuur, presenteerde concurrent Amsterdam een nieuw plan voor een fotomuseum.

De discussie over het op te richten Instituut voor de Beeldcultuur, een centrum voor fotografie, film en nieuwe media, heeft een nieuwe wending gekregen. Tot nog toe concentreerde het debat zich op de vestigingsplaats, Rotterdam of Amsterdam. Afgelopen vrijdag handhaafde de Raad voor Cultuur zijn voorkeur voor Rotterdam. Tegelijk presenteerde de gemeente Amsterdam echter een nieuw plan: het `Fotografie Museum Amsterdam'. Een nieuw centrum moet er komen, waar kan worden geëxposeerd, waar professionele en amateurfotografen elkaar kunnen ontmoeten en waar het publiek terecht kan voor educatie en documentatie. Saskia Bruines, wethouder cultuur, licht de Amsterdamse plannen toe.

Heeft Amsterdam het streven naar een Instituut voor Beeldcultuur (IBC) opgegeven?

,,Nee, zeker niet. We hebben er alleen voor gekozen om ons in eerste instantie te richten op de fotografie. Op mijn verzoek hebben drie werkgroepen gescheiden plannen uitgewerkt voor fotografie, film en nieuwe media. Zelf zien we het als een voortzetting van onze oorspronkelijke plannen, waarbij het Fotografie Museum op termijn onderdeel moet gaan worden van een Instituut voor de Beeldcultuur. Het is een groeimodel, dat in 2004 gerealiseerd moet worden in het huidige Conservatorium van Amsterdam aan de Van Baerlestraat. Voorafgaand moet er elders een Fotografie Museum komen, naar een geschikte locatie wordt nu druk gezocht.''

Bent u niet bang dat met dit plan de indruk wordt gewekt dat Amsterdam geen belangstelling meer heeft voor het IBC? Dat men, na twee negatieve adviezen van de Raad voor Cultuur, de hoop heeft opgegeven?

,,Die indruk is onterecht. Na de voorkeur van de Raad voor Cultuur voor vestiging in Rotterdam vroeg staatssecretaris Van der Ploeg alleen aan Rotterdam, als `preferred bidder', om uitwerking van de plannen. Ons werd niets gevraagd, maar we zijn toch doorgegaan. Wij gaan aan de slag met wat er moet komen in Amsterdam, of we dat IBC nu krijgen of niet. Desnoods met wat minder bijdrage van het rijk, dan leunen we wat meer op particuliere financiering.''

Het lijkt een strategische keuze: de kans dat Amsterdam het IBC krijgt is gering, dus probeert u nu in ieder geval fotografie binnen te halen.

,,Het is een strategische keuze in die zin dat er wat fotografie betreft een gat is in de Amsterdamse infrastructuur. Alle instellingen ervaren het ontbreken van een Amsterdams platform voor fotografie als een gemis. We hebben dit opgepikt omdat het op korte termijn te realiseren is.''

Dat `gat in de infrastructuur' ontstond toen de foto-instellingen tien jaar geleden in Rotterdam werden gehuisvest. Wilt u ze weer terughalen?

,,Nee, dat is geen optie, daar zijn we realistisch genoeg voor. Net zo min als wij het Filmmuseum uit Amsterdam willen laten vertrekken, willen we instellingen uit Rotterdam wegkapen.''

Voorlopig blijven de disciplines in Amsterdam dus gescheiden. Wat betekent dat op korte termijn voor het Filmmuseum?

,,Vandaag wordt het plan van de werkgroep film aangeboden aan Van der Ploeg, morgen wordt het openbaar. In dat plan, waar ik officieel nog geen mening over heb, wordt voorgesteld om alle functies van het Filmmuseum te behouden in het huidige pand in het Vondelpark. Vanaf 2004, als zowel het Conservatorium als het Nationaal Filmtheater gereed zijn, kan de museale functie, dat wil zeggen cinematheek-vertoningen en documentatie, naar het Conservatorium en vertoning van nieuwe films naar het Nationaal Filmtheater.''

Dan blijft er weinig over voor Rotterdam.

,,Een dependance van de bibliotheek, onderzoek en het hoofdkantoor, zeg maar de directiekamers.''

Daar zullen ze blij mee zijn in Rotterdam.

,,Veel van de Filmmuseum-functies kunnen op twee plaatsen worden uitgevoerd. En het publiek zit nu eenmaal in Amsterdam, ik vind het nog steeds vreemd dat de Raad voor Cultuur dat heeft genegeerd. Overigens is Van der Ploeg veel minder afwijzend jegens Amsterdam dan de Raad voor Cultuur. Ons contact is nu beter dan voorheen, we spreken Van der Ploeg bijna wekelijks.''

Hoe staat het met het al jaren slepende plan voor het Nationaal Filmtheater, dat parallel aan dat voor het IBC wordt ontwikkeld en op de plaats van de huidige bioscoop Bellevue Cinerama aan de Marnixstraat moet komen?

,,Door onduidelijkheid over de deelnemende partijen heeft dat plan vertraging opgelopen, maar het haalbaarheidsonderzoek kan wat mij betreft binnenkort van start. Dat zal zo'n drie maanden duren en dan kan het Filmtheater er binnen twee jaar staan.''

Hoe komt het dat culturele nieuwbouw in Amsterdam zo moeizaam tot stand komt?

,We zitten nu eenmaal in een volle stad met heel veel culturele instellingen, we hebben onze handen vol aan de `beheerszorg'. Nieuwe initiatieven zijn aan de orde van de dag, soms sneeuwt er iets onder. Bovendien staat er veel op stapel, denk aan een omvangrijk project als het nieuwe muziekcentrum. Rotterdam kan investeren in een nieuwe tak van sport, wij moeten koesteren wat er al is. Maar het klopt: die reputatie van laksheid moet van tafel, die speelt ons vreselijk parten.''

    • Mark Duursma